Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη συνεχιζόμενη διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και να δώσει ουσιαστική διέξοδο σε επαγγελματίες και αγρότες, η κυβέρνηση προχωρά στην επαναφορά ρύθμισης έως 72 δόσεων για χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ, αυξάνοντας σημαντικά το όριο από τις 24 δόσεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Οι βασικοί όροι της νέας ρύθμισης
Η νέα ρύθμιση αφορά οφειλές που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες έως τον Δεκέμβριο του 2023, ενώ βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι η τακτοποίηση τυχόν νέων οφειλών που δημιουργήθηκαν μετά την περίοδο αυτή. Με άλλα λόγια, όσοι θέλουν να επωφεληθούν θα πρέπει να είναι συνεπείς με τις πιο πρόσφατες υποχρεώσεις τους.
Το μέτρο έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία η οικονομική πίεση στους μη μισθωτούς παραμένει έντονη. Ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων, με αποτέλεσμα η συσσώρευση χρεών να συνεχίζεται.
Η εικόνα των οφειλών και των οφειλετών
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το πρόβλημα όχι μόνο δεν περιορίζεται, αλλά βαθαίνει. Στο τέλος του 2025, το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τα ασφαλιστικά ταμεία έφτασε τα 51,31 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση τόσο σε τριμηνιαία όσο και σε ετήσια βάση. Μάλιστα, ένα μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης δεν οφείλεται σε νέα χρέη, αλλά σε πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις που επιβαρύνουν διαρκώς τις οφειλές.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτική αν εξεταστεί η σύνθεση των οφειλετών. Η συντριπτική πλειονότητα χρωστά σχετικά μικρά ποσά, τα οποία όμως αποδεικνύονται δύσκολο να εξοφληθούν. Περίπου το 87% των οφειλετών έχει χρέη έως 30.000 ευρώ, ενώ σχεδόν επτά στους δέκα οφείλουν κάτω από 15.000 ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και αυτές οι οφειλές παραμένουν ανεξόφλητες, γεγονός που δείχνει τη στενότητα ρευστότητας που αντιμετωπίζει μεγάλο μέρος της αγοράς.
Η προηγούμενη ρύθμιση των 24 δόσεων είχε αποδειχθεί ανεπαρκής για πολλούς, καθώς το ύψος της μηνιαίας καταβολής ήταν απαγορευτικό. Για τον λόγο αυτό, επαγγελματικές ενώσεις είχαν ζητήσει ακόμη πιο ευνοϊκές ρυθμίσεις, με έως και 120 δόσεις, προκειμένου να καταστεί εφικτή η αποπληρωμή των χρεών.
Τα «ανεπίδεκτα» χρέη και το βασικό ερώτημα
Παράλληλα, υπάρχει και ένα σημαντικό τμήμα οφειλών που θεωρείται πρακτικά ανεπίδεκτο είσπραξης. Περίπου 10,5 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε χρέη από επιχειρήσεις που έχουν πτωχεύσει, εταιρείες υπό εκκαθάριση ή ασφαλισμένους που δεν βρίσκονται πλέον εν ζωή. Αυτό περιορίζει το πραγματικά εισπράξιμο ποσό σε περίπου 40,8 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να διασφαλίζεται ότι και αυτό θα ανακτηθεί.
Την ίδια στιγμή, ένα μικρό ποσοστό οφειλετών συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος των χρεών. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 3.000 οφειλέτες με χρέη άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ αντιστοιχούν σε πάνω από το ένα τέταρτο του συνολικού ποσού.
Η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «ανάσα» για χιλιάδες οφειλέτες, διευκολύνοντας την αποπληρωμή και ενισχύοντας τα έσοδα των ταμείων. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει: αν δεν αντιμετωπιστούν οι αιτίες που δημιουργούν τα χρέη –όπως οι υψηλές εισφορές και οι προσαυξήσεις– το πρόβλημα ενδέχεται να συνεχίσει να αναπαράγεται, παρά τις όποιες ρυθμίσεις.