Η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών ασφάλισης αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τους ασφαλισμένους που επιδιώκουν να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο εργασίας και να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα. Μέσω της εξαγοράς αυτών των ετών, αρκετοί ασφαλισμένοι μπορούν να μειώσουν το όριο ηλικίας εξόδου από την εργασία ακόμη και έως επτά χρόνια.
Ο βασικός λόγος που τα πλασματικά έτη θεωρούνται τόσο σημαντικά είναι ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης έως το 2012. Για όσους είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993, η συμπλήρωση των απαιτούμενων ετών μέχρι τότε καθορίζει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και επιτρέπει την κατοχύρωση των ορίων ηλικίας που ίσχυαν πριν από τις αλλαγές του ασφαλιστικού συστήματος.
Με την αναγνώριση πλασματικού χρόνου πολλοί ασφαλισμένοι μπορούν να συμπληρώσουν τα απαραίτητα ένσημα για συγκεκριμένα έτη και να θεμελιώσουν δικαίωμα σύνταξης με ευνοϊκότερους όρους.
Για παράδειγμα, για τη συμπλήρωση ενσήμων έως το 2010 στο ΙΚΑ και στα Ειδικά Ταμεία μπορούν να υπολογιστούν έως 200 ημέρες ανεργίας και 200 ημέρες ασθένειας μέσα στη δεκαετία 2000-2009, καθώς και ο χρόνος στρατιωτικής θητείας. Για τα επόμενα χρόνια οι δυνατότητες αναγνώρισης διευρύνονται.
Ειδικότερα, για το 2011 μπορούν να αναγνωριστούν έως τέσσερα έτη πλασματικού χρόνου από πηγές όπως η στρατιωτική θητεία, οι σπουδές, ο χρόνος ανατροφής παιδιών, η ανεργία ή τα κενά ασφάλισης. Για το 2012 ο αναγνωριζόμενος χρόνος φτάνει έως τα πέντε έτη.
Από το 2013 και μετά, οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν έως επτά έτη, προκειμένου να συμπληρώσουν συνολικά 40 χρόνια ασφάλισης και να λάβουν σύνταξη στα 62.
Οι δυνατότητες αξιοποίησης των πλασματικών ετών δεν περιορίζονται μόνο στους μισθωτούς. Οι ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ και στο ΕΤΑΑ μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν εξαγορά πλασματικού χρόνου για να συμπληρώσουν 35 χρόνια ασφάλισης έως το 2012 και να συνταξιοδοτηθούν μεταξύ 60 και 62 ετών.
Για τη συμπλήρωση της 35ετίας μπορούν να αναγνωριστούν έως τέσσερα έτη για το 2011 και έως πέντε έτη για το 2012. Αν δεν συμπληρωθούν οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τότε η συνταξιοδότηση μετατίθεται στα 67 έτη για τους παλαιούς ασφαλισμένους.
Στο Δημόσιο, οι δυνατότητες αναγνώρισης πλασματικού χρόνου είναι ακόμη μεγαλύτερες. Οι δημόσιοι υπάλληλοι μπορούν να εξαγοράσουν από τέσσερα έως επτά έτη, ενώ επιπλέον μπορούν να αναγνωρίσουν έως πέντε χρόνια για τα παιδιά. Έτσι, ο συνολικός χρόνος που μπορεί να αναγνωριστεί φτάνει έως και τα 12 έτη.
Το κόστος εξαγοράς εξαρτάται από την κατηγορία του ασφαλισμένου. Για τους μισθωτούς, το ποσό υπολογίζεται με βάση εισφορά 20% επί των αποδοχών που ισχύουν κατά την υποβολή της αίτησης ή επί του μέσου μισθού του τελευταίου δωδεκαμήνου.
Σε περιπτώσεις ανεργίας ή μερικής απασχόλησης, η εισφορά υπολογίζεται επί του κατώτατου μισθού. Με δεδομένο ότι ο κατώτατος μισθός ανέρχεται σήμερα στα 880 ευρώ, το ελάχιστο ποσό για την εξαγορά πλασματικού χρόνου διαμορφώνεται περίπου στα 176 ευρώ τον μήνα.
Στο Δημόσιο, για αιτήσεις που έχουν υποβληθεί από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, το κόστος υπολογίζεται επίσης με ποσοστό 20% επί των αποδοχών. Για παλαιότερες αιτήσεις το ποσοστό ήταν χαμηλότερο και αυξήθηκε σταδιακά τα προηγούμενα χρόνια.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες, κάθε μήνας αναγνώρισης πλασματικού χρόνου κοστίζει όσο και η εισφορά που καταβάλλεται για τον κλάδο σύνταξης.
Οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν πλασματικά έτη από αρκετές διαφορετικές κατηγορίες, όπως ο χρόνος στρατιωτικής θητείας, οι σπουδές, ο χρόνος ανατροφής παιδιών, περίοδοι ανεργίας, ασθένειας ή διαστήματα χωρίς ασφάλιση.
Η αίτηση για αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να γίνει ακόμη και αρκετά χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση, ενώ η εξόφληση μπορεί να πραγματοποιηθεί αργότερα. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η έγκαιρη εξαγορά θεωρείται πιο συμφέρουσα, καθώς το κόστος μπορεί να αυξηθεί αν αυξηθούν οι αποδοχές ή οι ασφαλιστικές εισφορές.
Επιπλέον, όσοι επιλέξουν να εξοφλήσουν το ποσό εφάπαξ μπορούν να λάβουν έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος που αναγνωρίζεται. Για πολλούς ασφαλισμένους, η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί έτσι έναν τρόπο να επιταχύνουν τη διαδικασία συνταξιοδότησης και να εξασφαλίσουν καλύτερους όρους εξόδου από την εργασία.