Η διακοπή των εξαγωγών φυσικού αερίου από το Ιράν προς την Τουρκία μετά την ισραηλινή επίθεση στο κοιτάσμα South Pars και τις αντεπίθεση του Ιράν στον Κόλπο έχει προκαλέσει ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας. Ωστόσο, οι αναλυτές εκτιμούν ότι η Άγκυρα θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την κρίση χωρίς να επηρεαστεί σοβαρά, εξαιτίας των εναλλακτικών πηγών αερίου που έχει στη διάθεσή της.
Το South Pars, το μεγαλύτερο κοιτάσμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο μοιράζεται το Ιράν με το Κατάρ, αποτελεί ζωτικής σημασίας πηγή ενέργειας για το Ιράν. Το συγκεκριμένο πεδίο καλύπτει περίπου το 70% της εσωτερικής κατανάλωσης αερίου του Ιράν, εξυπηρετώντας πόλεις, βιομηχανίες και εργοστάσια πετροχημικών, καθώς και την Τουρκία.
Σύμφωνα με στοιχεία από την Τουρκική Αρχή Ρύθμισης Ενεργειακών Αγορών (EPDK), η Τουρκία εισάγει περίπου το 13% των ετήσιων αναγκών της σε φυσικό αέριο από το Ιράν, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm). Η μείωση αυτών των ροών έχει προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα της Τουρκίας να εξασφαλίσει εναλλακτικές προμήθειες, καθώς οι παγκόσμιες αγορές αερίου βρίσκονται υπό πίεση.
Γιατί η Τουρκία δεν κινδυνεύει από ενεργειακή κρίση
Αν και η μείωση των ροών φυσικού αερίου από το Ιράν φαίνεται σημαντική, οι ειδικοί εκτιμούν ότι η Τουρκία δεν αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο. Η Τουρκία έχει άλλες εναλλακτικές πηγές αερίου, που την καθιστούν λιγότερο ευάλωτη σε κρίσεις εξαρτημένων προμηθευτών.
Η Τουρκία εισάγει φυσικό αέριο από Ρωσία και Αζερμπαϊτζάν, με τις γραμμές μεταφοράς TurkStream και TANAP να καλύπτουν τις μεγαλύτερες ανάγκες της. Επίσης, η Τουρκία διαθέτει αποθήκες φυσικού αερίου, όπως τα Salt Lake και Silivri, οι οποίες έχουν χωρητικότητα 6,3 bcm. Ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, είχε αναφέρει ότι οι αποθήκες της χώρας είναι γεμάτες, προσφέροντας την ευχέρεια να καλυφθούν οι ελλείψεις για αρκετούς μήνες.
Η Τουρκία έχει ξεκινήσει τη δική της παραγωγή φυσικού αερίου από το κοιτάσμα στη Μαύρη Θάλασσα, που παρέχει περίπου 10 εκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου στην εθνική της αγορά. Αυτή η ενεργειακή ενίσχυση προσφέρει μια επιπλέον πηγή προμήθειας, μειώνοντας την ανάγκη για εξαρτήσεις από εξωτερικούς προμηθευτές.
Η Τουρκία έχει διαφοροποιήσει επίσης τις πηγές της με LNG (Υγροποιημένο Φυσικό Αέριο) από ΗΠΑ, Κατάρ και άλλους προμηθευτές. Το 2022, η τουρκική εταιρεία BOTAS υπέγραψε 20ετή συμφωνία για αγορά 4 bcm LNG από την αμερικανική εταιρεία Mercuria. Η επιλογή αυτή επιτρέπει στην Τουρκία να καλύψει τις ανάγκες της χωρίς να εξαρτάται από το Ιράν.
Ο ρόλος της Ρωσίας και του Αζερμπαϊτζάν
Η Τουρκία εισάγει ρωσικό αέριο μέσω των αγωγών Blue Stream και TurkStream, οι οποίοι έχουν ετήσια χωρητικότητα περίπου 30 bcm, ενώ πέρυσι χρησιμοποιήθηκαν περίπου 21 bcm. Η δυνατότητα να αυξήσει τις εισαγωγές ρωσικού αερίου σε περίπτωση ανάγκης καθιστά την Τουρκία ευέλικτη στη διαχείριση των ενεργειακών της πόρων.
Η Τουρκία αποφεύγει τα τελευταία χρόνια την εισαγωγή ρωσικού LNG λόγω διαφωνιών τιμής, όμως ενδέχεται να επιστρέψει σε αυτή την επιλογή εάν η κρίση επιδεινωθεί. Επίσης, η μείωση των εξαγωγών αερίου προς χώρες της Βαλκανικής, όπως η Σερβία και η Βουλγαρία, παρέχει στην Τουρκία τη δυνατότητα να καλύψει τη διαφορά από την παύση των ροών του ιρανικού αερίου.
Αν και η Τουρκία θα χρειαστεί να διαχειριστεί τις βραχυπρόθεσμες προκλήσεις, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η ανάπτυξη εσωτερικών παραγωγικών ικανοτήτων καθιστούν τη χώρα ανθεκτική στην ενεργειακή κρίση. Η τουρκική αιολική ενέργεια και η ηλιακή παραγωγή διαδραματίζουν ήδη σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των εθνικών ενεργειακών αναγκών, ενώ οι ήπιες καιρικές συνθήκες του Μαρτίου βοήθησαν στη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου.
Αν και η διακοπή των εξαγωγών αερίου από το Ιράν προκαλεί ανησυχία, η Τουρκία διαθέτει μια σειρά από εναλλακτικές λύσεις για να καλύψει τις ανάγκες της χωρίς να επηρεαστεί σοβαρά. Η στρατηγική διαφοροποίησης, η αποθήκευση και η εγχώρια παραγωγή αερίου εξασφαλίζουν ότι η Τουρκία θα παραμείνει ανθεκτική απέναντι σε εξωτερικούς ενεργειακούς κραδασμούς, ενισχύοντας τη σταθερότητα της ενεργειακής της αγοράς.