Σύγκρουση στη Μέση Ανατολή: Προτάσεις για ενίσχυση των οικογενειών – Επανεξέταση του fuel pass αν αυξηθούν οι τιμές καυσίμων

Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή ανεβάζει το επίπεδο συναγερμού στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, το οποίο εξετάζει σενάρια με στοχευμένες παρεμβάσεις για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων εφόσον κριθεί απαραίτητο.

Η διάρκεια και η ένταση της κρίσης θα καθορίσουν το εύρος των τελικών επιπτώσεων στην ελληνική οικονομία και της ενεργοποίησης ή μη των έκτακτων μέτρων στήριξης με κυβερνητικές πηγές να σημειώνουν ότι το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «διαθέτει τόσο τα δημοσιονομικά όσο και τα θεσμικά εργαλεία για να παρέμβει, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο», προσθέτοντας ωστόσο ότι «βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση» από ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Στο σενάριο κατά το οποίο η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και διατηρηθεί σε αυτά τα επίπεδα για διάστημα τουλάχιστον ενός μήνα, είναι πιθανό να ενεργοποιηθούν στοχευμένα μέτρα στήριξης τύπου pass (όπως fuel pass) για τα νοικοκυριά, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων, στους λογαριασμούς ρεύματος και στις τιμές βασικών αγαθών. Παράλληλα, προβλέπεται πακέτο έκτακτων επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων σε επιχειρήσεις που θα υποστούν ισχυρά πλήγματα από τις αυξήσεις ενέργειας.

Υπενθυμίζεται ότι το fuel pass εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2022, ως μέτρο στήριξης φυσικών προσώπων και ελεύθερων επαγγελματιών εν μέσω ενεργειακής κρίσης. Τότε, η αμόλυβδη βενζίνη έφτανε έως και 2,40 ευρώ το λίτρο και το πετρέλαιο κίνησης πάνω από τα 2 ευρώ, με το brent στα 120 δολάρια ανά βαρέλι. Η επιδότηση κυμαινόταν από 30 έως 50 ευρώ για τρίμηνη περίοδο, με αυξημένο ποσό στα νησιά και χορηγείτο είτε σε ψηφιακή κάρτα καυσίμων είτε με κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό.

Φοροελαφρύνσεις

Κυβερνητικές πηγές διαβεβαιώνουν ότι ο βασικός κυβερνητικός σχεδιασμός για τη ΔΕΘ και οι κεντρικές προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής δεν μεταβάλλονται, καθώς το υφιστάμενο δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών διασφαλίζουν τη συνέχεια του προγραμματισμού.

Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι ο Προϋπολογισμός 2026 έχει ήδη ενσωματώσει σενάρια ευαισθησίας για εξωγενείς κρίσεις, με την εκτίμηση ότι ενδεχόμενες αρνητικές επιδράσεις είναι διαχειρίσιμες. Όπως λένε η ελληνική οικονομία έχει επιδείξει αξιόλογη ανθεκτικότητα έναντι εξωγενών κλυδωνισμών.

Επιπλέον, το ισχύον δημοσιονομικό πλαίσιο και ο ευρωπαϊκός κανόνας δαπανών αποτελούν εγγυητές της συνέχειας του οικονομικού προγραμματισμού, ακόμη και υπό αντίξοες συνθήκες.

Αγορά ενέργειας

Με προσοχή παρακολουθούν τις εξελίξεις και οι εκπρόσωποι της αγοράς ενέργειας και καυσίμων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με στελέχη των Διυλιστηρίων της χώρας στην παρούσα φάση δεν υπάρχει κίνδυνος καθώς υπάρχουν αποθέματα άνω των 90 ημερών ενώ η χώρα έχει και εναλλακτικές πηγές για εισαγωγές πετρελαίου.

Η Ελλάδα όπως υπογραμμίζουν εισάγει πετρέλαιο από το Καζακστάν, τη Σαουδική Αραβία, το Ιρακ, την Αίγυπτο, τη Λιβύη αλλά και σχιστολιθικό αργό από τις ΗΠΑ. Οι εναλλακτικές αυτές πήγες εκτιμούν ότι δημιουργούν ασφάλεια ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα εφόσον η σύρραξη στη Μ. Ανατολή δεν συνεχιστεί επί μακρόν.

Πάντως άλλοι εκπρόσωποι του εμπορίου επισημαίνουν ότι επιθέσεις ή εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα θα οδηγήσουν σε αύξηση ναύλων και ασφαλίστρων, ανακατεύθυνση πλοίων μέσω Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, καθυστερήσεις και μειωμένη αξιοπιστία των logistics, με αποτέλεσμα υψηλότερο λειτουργικό κόστος και πιέσεις στις ναυλώσεις . Όπως λένε η διαταραχή του εμπορίου και των εισαγωγών, είναι προφανές ότι θα επηρεάσει εκ νέου την εφοδιαστική αλυσίδα, τη μεταποίηση και το λιανικό εμπόριο, καθώς οι εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών επηρεάζονται άμεσα, αυξάνοντας το κόστος εισαγωγών σε ενέργεια, πρώτες ύλες και τεχνολογικά προϊόντα.