«Μανούλα μου γλυκιά, είμαι αθώος…» φώναξε με σπαραγμό ο Αριστείδης Παγκρατίδης πριν εκτελεστεί στο Σέιχ Σου το 1968. Η φράση αυτή έμεινε χαραγμένη στη συλλογική μνήμη μιας Ελλάδας που αναρωτιόταν αν είχε καταδικάσει έναν αθώο. Δύο χρόνια νωρίτερα, σαν σήμερα στις 22 Φεβρουαρίου 1966, ο Παγκρατίδης είχε καταδικαστεί από το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης σε τετράκις θάνατο και ισόβια κάθειρξη για μια σειρά φόνων και ληστειών που συγκλόνισαν τη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του 1950.
Η υπόθεση ξεκινά τον Φεβρουάριο του 1959, όταν δύο ζευγάρια δέχονται φονικές επιθέσεις με πέτρες, αφήνοντας πίσω τρεις νεκρούς και δύο τραυματίες. Λίγο αργότερα, μια νεαρή νοσοκόμα δολοφονείται με τον ίδιο τρόπο στο Δημοτικό Νοσοκομείο. Ο φόβος κυριεύει τη Θεσσαλονίκη, με τις εφημερίδες να μιλούν για τον «δράκο του Σέιχ Σου». Για χρόνια, οι έρευνες δεν αποδίδουν καρπούς, μέχρι τον Δεκέμβριο του 1963, όταν ο 23χρονος Αριστείδης Παγκρατίδης συλλαμβάνεται για απόπειρα βιασμού σε ορφανοτροφείο.
Το προφίλ του και το ποινικό του μητρώο τον καθιστούν ιδανικό ύποπτο. Μετά από πολυήμερη ανάκριση, ομολογεί τα εγκλήματα, μόνο για να ανακαλέσει αμέσως μετά, καταγγέλλοντας ότι η ομολογία αποσπάστηκε με βασανιστήρια.
Η δίκη του το 1966 αποτέλεσε πεδίο έντονων αμφισβητήσεων και αντιπαραθέσεων γύρω από τη δικαιοσύνη. Οι επιζώντες των επιθέσεων δεν τον αναγνώρισαν ποτέ ως δράστη, ενώ το αποτύπωμα που βρέθηκε στο σώμα ενός θύματος δεν ταυτοποιήθηκε με το δικό του. Ο εισαγγελέας πρότεινε ισόβια και όχι τη θανατική ποινή, αναγνωρίζοντας ελλείψεις στα αποδεικτικά στοιχεία. Ωστόσο, το δικαστήριο επέβαλε την εσχάτη των ποινών, εν μέσω φημών ότι η υπόθεση έπρεπε να κλείσει γρήγορα για να κατευναστεί η κοινή γνώμη.
Η εκτέλεση του Παγκρατίδη το 1968 έγινε κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς προειδοποίηση στους οικείους του. Χρόνια αργότερα, καταθέσεις αστυνομικών και δημοσιογραφικές αποκαλύψεις έριξαν φως σε έναν διαφορετικό ένοχο: τον Ιωάννη Σερεσλή, που φέρεται να ομολόγησε τα εγκλήματα το 1971, αλλά η υπόθεση θάφτηκε για να μη διαταραχθεί η κοινωνική ηρεμία. Μέχρι σήμερα, ο «δράκος του Σέιχ Σου» παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα της ελληνικής ποινικής δικαιοσύνης.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1630: Ο Ινδιάνος Κουαντεκίνα γνωρίζει στους Βρετανούς αποίκους το ποπ κορν.
1821: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης περνά τον Προύθο και μπαίνει στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, ανοίγοντας το πρώτο οργανωμένο μέτωπο της Επανάστασης εκτός του ελλαδικού χώρου. Από το Ιάσιο επιχειρεί να κινητοποιήσει Έλληνες και άλλους Χριστιανούς των Βαλκανίων, ποντάροντας και στην εντύπωση διεθνούς στήριξης. Παρότι το εγχείρημα θα καταλήξει σε ήττα, μένει ως ισχυρό πολιτικό και συμβολικό σήμα έναρξης του Αγώνα.
1822: Στη Νάουσα εκδηλώνεται η μακεδονική εξέγερση, με τοπικούς οπλαρχηγούς και προκρίτους να περνούν από την προετοιμασία στις ένοπλες συγκρούσεις. Η αντίδραση της Οθωμανικής διοίκησης θα είναι άμεση, οδηγώντας σε πολιορκία και σκληρή καταστολή. Το αποτύπωμα που αφήνει στην ιστορική μνήμη θα συνδεθεί με τον Χαλασμό της πόλης λίγους μήνες αργότερα.
1848: Ξεσπά στο Παρίσι η Φεβρουαριανή Επανάσταση, με διαδηλώσεις που τροφοδοτούνται από οικονομική δυσπραγία, ανεργία και πολιτική κρίση. Το καθεστώς του Λουδοβίκου Φιλίππου καταρρέει και η Γαλλία περνά στη Β΄ Δημοκρατία. Το κύμα των εξελίξεων λειτουργεί ως ντόμινο, εμπνέοντας εξεγέρσεις και μεταρρυθμιστικά αιτήματα σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
1917: Ξεσπούν απεργιακές κινητοποιήσεις στη Ρωσία, οι οποίες θα εξελιχθούν στη Φεβρουαριανή Επανάσταση, σηματοδοτώντας το τέλος της τσαρικής κυριαρχίας. Οι διαδηλώσεις και οι απεργίες ξεκινούν από τις εργατικές τάξεις της Αγίας Πετρούπολης, με βασικά αιτήματα την κατάργηση της απολυταρχίας, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και τον τερματισμό του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η κατάσταση κλιμακώνεται και οδηγεί στην καθαίρεση του Τσάρου Νικολάου Β’, βάζοντας τέλος στη δυναστεία των Ρομανόφ και ανοίγοντας τον δρόμο για τις ριζικές κοινωνικοπολιτικές αλλαγές που θα ακολουθήσουν, κορυφώνοντας με την Οκτωβριανή Επανάσταση.
1928: Ο πρώην δικτάτορας Θεόδωρος Πάγκαλος καλείται να απολογηθεί ενώπιον της αρμόδιας ανακριτικής επιτροπής της Βουλής για την κατηγορία που τον βαρύνει, περί εσχάτης προδοσίας και ανατροπής του Πολιτεύματος.
1940: Ενθρονίζεται στο Θιβέτ ο νέος πεντάχρονος Δαλάι Λάμα.
1943: Η ναζιστική Γερμανία εκτελεί τη Σόφι Σολ, τον Χανς Σολ και τον Κρίστοφ Προμπστ, μέλη της αντιστασιακής ομάδας «Λευκό Ρόδο». Οι νεαροί είχαν ταυτιστεί με την ιδέα της ειρηνικής αντίστασης μέσω προκηρύξεων και δημόσιας καταγγελίας των εγκλημάτων του καθεστώτος. Η υπόθεσή τους περνά στην Ιστορία ως σύμβολο ηθικού θάρρους απέναντι στην κρατική τρομοκρατία.
1966: Ο Αριστείδης Παγκρατίδης, ο αποκαλούμενος «δράκος του Σέιχ Σου», καταδικάζεται σε πολλαπλές θανατικές ποινές και ισόβια για εγκλήματα που είχαν συγκλονίσει τη Θεσσαλονίκη τη δεκαετία του 1950. Η υπόθεση δεν κλείνει ποτέ πραγματικά στη συλλογική συνείδηση, λόγω καταγγελιών για πιεσμένη ομολογία και αδύναμα αποδεικτικά στοιχεία. Έτσι, παραμένει σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τα όρια και τα λάθη της ποινικής δικαιοσύνης στην Ελλάδα.
1993: Η «Ορχήστρα των Χρωμάτων», υπό τον Μάνο Χατζιδάκι, δίνει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών συναυλία με σαφές πολιτικό φορτίο απέναντι στην άνοδο του νεοναζισμού. Στο πλαίσιο της βραδιάς παρουσιάζεται και το κείμενο του συνθέτη «Σκέψεις και παρατηρήσεις για το αναζωογονημένο φαινόμενο του νεοναζισμού». Η παρέμβαση αυτή καταγράφεται ως ηχηρή στιγμή πολιτιστικής στάσης, σε μια περίοδο που η δημόσια συζήτηση άρχιζε να «βλέπει» ξανά το πρόβλημα.
1997: Στη Σκωτία, Βρετανοί επιστήμονες ανακοινώνουν την ύπαρξη της Ντόλι, ενός κλωνοποιημένου ενήλικου προβάτου.
2003: Λεωφορείο του ΚΤΕΛ Θεσσαλονίκης με προορισμό την Αθήνα πέφτει από γέφυρα στον Αλιάκμονα, προκαλώντας 16 νεκρούς. Το σοκ είναι πανελλαδικό και αναδεικνύει με ωμό τρόπο τις ευαλωτότητες της οδικής ασφάλειας, από τις συνθήκες του δρόμου έως την κατάσταση των οχημάτων. Το δυστύχημα μένει ως μία από τις πιο βαριές τραγωδίες των ελληνικών δρόμων της εποχής.
2006: Πραγματοποιείται η μεγαλύτερη ληστεία στην ιστορία της Μεγάλης Βρετανίας. Μια ομάδα τουλάχιστον έξι ατόμων κλέβει από μια αποθήκη ασφαλείας 53 εκατ. λίρες.
2009: Οι Βασίλης Παλαιοκώστας και Αλκέτ Ριζάι δραπετεύουν ξανά από τις φυλακές Κορυδαλλού με ελικόπτερο, σε μια επιχείρηση που θυμίζει κινηματογραφικό σενάριο. Η υπόθεση εκθέτει τις δικλίδες ασφαλείας του σωφρονιστικού συστήματος και προκαλεί πολιτική πίεση για αλλαγές. Παράλληλα, τροφοδοτεί για χρόνια τη δημόσια συζήτηση γύρω από «τρύπες» στη φύλαξη και την ευκολία με την οποία μπορεί να παρακαμφθεί.
2013: Η Αθήνα χτυπιέται από σφοδρή νεροποντή, με πλημμυρισμένους δρόμους, υπερχειλίσεις ρεμάτων και μεγάλης κλίμακας προβλήματα στην καθημερινότητα. Μια νεαρή γυναίκα χάνει τη ζωή της, ενώ οι κλήσεις στην Πυροσβεστική εκτοξεύονται και πολλές περιοχές μένουν με ζημιές σε κατοικίες και υποδομές. Το γεγονός επαναφέρει στο προσκήνιο τη χρόνια συζήτηση για αντιπλημμυρικά έργα και ανθεκτικότητα της πόλης.
2015: Σοβαρά επεισόδια σημειώνονται πριν από την έναρξη του αγώνα Παναθηναϊκού – Ολυμπιακού για τη Super League, με εισβολή οπαδών του «τριφυλλιού» στον αγωνιστικό χώρο.
2020: Στην Ιταλία καταγράφονται οι πρώτοι θάνατοι από τον νέο κορονοϊό, με την είδηση να σηματοδοτεί την αρχή της ευρωπαϊκής κλιμάκωσης της πανδημίας. Οι εξελίξεις στη Λομβαρδία και στο Βένετο λειτουργούν ως καμπανάκι για τις υγειονομικές αρχές σε όλη την ήπειρο. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η χώρα θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας κρίσης που θα αλλάξει την καθημερινότητα και τις πολιτικές αποφάσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
2021: Οι Daft Punk, το γαλλικό ντουέτο ηλεκτρονικής μουσική, ανακοινώνουν τη διάλυσή τους έπειτα από 28 χρόνια.
Γεννήσεις
1732 – Τζορτζ Ουάσινγκτον (22 Φεβρουαρίου 1732 – 14 Δεκεμβρίου 1799), Αμερικανός, στρατιωτικός και πολιτικός, κεντρική μορφή της Αμερικανικής Επανάστασης και πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ (1789–1797). Ως αρχιστράτηγος του Ηπειρωτικού Στρατού ηγήθηκε στον πόλεμο ανεξαρτησίας και έγινε σύμβολο ενότητας για το νέο κράτος. Προήδρευσε της Συνταγματικής Συνέλευσης του 1787 και, ως πρόεδρος, έθεσε κρίσιμα προηγούμενα για τη λειτουργία του θεσμού, αποχωρώντας οικειοθελώς μετά από δύο θητείες.
1788 – Άρθουρ Σοπενχάουερ (22 Φεβρουαρίου 1788 – 21 Σεπτεμβρίου 1860), Γερμανός, φιλόσοφος, από τις πιο επιδραστικές μορφές της νεότερης ευρωπαϊκής σκέψης. Στο έργο «Ο κόσμος ως βούληση και παράσταση» περιγράφει τη «βούληση» ως βαθύτερη, τυφλή δύναμη πίσω από την ύπαρξη, διαμορφώνοντας μια απαισιόδοξη αλλά διεισδυτική θεώρηση της ανθρώπινης επιθυμίας. Επηρέασε βαθιά τη φιλοσοφία, την ψυχολογία και τη λογοτεχνία, αφήνοντας ισχυρό αποτύπωμα σε στοχαστές και δημιουργούς του 19ου και 20ού αιώνα.
1922 – Λάκης Σάντας (22 Φεβρουαρίου 1922 – 30 Απριλίου 2011), Έλληνας, αντιστασιακός, σύμβολο της ελληνικής Αντίστασης. Τον Μάιο του 1941, μαζί με τον Μανώλη Γλέζο, αποκαθήλωσε τη ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη, σε μια πράξη υψηλού συμβολισμού που έγινε διεθνές μήνυμα ότι η Κατοχή δεν θα μείνει αναπάντητη. Αργότερα διώχθηκε και φυλακίστηκε, ενώ στη μεταπολεμική περίοδο παρέμεινε σημείο αναφοράς της ιστορικής μνήμης για την Αντίσταση.
1928 – Γρηγόρης Αυξεντίου (22 Φεβρουαρίου 1928 – 3 Μαρτίου 1957), Κύπριος, αγωνιστής της ΕΟΚΑ, από τις πιο εμβληματικές μορφές του αντιαποικιακού αγώνα. Ως υπαρχηγός της οργάνωσης ξεχώρισε για τη δράση του και την ικανότητα οργάνωσης αντάρτικων ομάδων. Περικυκλώθηκε στο κρησφύγετό του κοντά στο μοναστήρι του Μαχαιρά και σκοτώθηκε όταν οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν εμπρηστικά μέσα, αρνούμενος να παραδοθεί, γεγονός που τον καθιέρωσε ως σύμβολο αυτοθυσίας σε Κύπρο και Ελλάδα.
1949 – Νίκι Λάουντα (22 Φεβρουαρίου 1949 – 20 Μαΐου 2019), Αυστριακός, οδηγός αγώνων και επιχειρηματίας, τρεις φορές παγκόσμιος πρωταθλητής Formula 1 (1975, 1977, 1984). Έγραψε ιστορία με Ferrari και McLaren και έγινε σύμβολο επιμονής μετά το σοκαριστικό ατύχημα στο Νίρμπουργκρινγκ το 1976, όταν επέστρεψε στους αγώνες σε λίγες εβδομάδες. Μετά την ενεργό δράση του παρέμεινε ισχυρή παρουσία στο άθλημα ως παράγοντας και δραστηριοποιήθηκε επιχειρηματικά, ιδίως στον χώρο των αερομεταφορών.
1974 – Τζέιμς Μπλαντ (22 Φεβρουαρίου 1974 – –), Άγγλος, τραγουδοποιός, που έγινε παγκοσμίως γνωστός με το «You’re Beautiful» («Είσαι όμορφη») και το άλμπουμ «Back to Bedlam», από τα πιο επιτυχημένα της δεκαετίας του 2000. Η μελωδική pop-rock γραφή του και η χαρακτηριστική ερμηνεία του τον καθιέρωσαν σε διεθνές επίπεδο, με τραγούδια που ακούστηκαν έντονα και στην Ελλάδα. Συνέχισε με επιτυχίες όπως το «Goodbye My Lover» και διατήρησε σταθερό κοινό μέσα από περιοδείες και δισκογραφία.
1975 – Ντρου Μπάριμορ (22 Φεβρουαρίου 1975 – –), Αμερικανίδα, ηθοποιός και παραγωγός, από τις πιο αναγνωρίσιμες σταρ που μεγάλωσαν μπροστά στην κάμερα. Έγινε διάσημη ως παιδί με το «E.T.» και αργότερα καθιερώθηκε ως πρωταγωνίστρια σε κωμωδίες και ρομαντικές ταινίες με μεγάλη απήχηση. Με τους «Charlie’s Angels» απέκτησε νέο, μαζικό κοινό, ενώ ως παραγωγός μέσω της Flower Films υπέγραψε επιτυχημένα projects. Έχει τιμηθεί με Χρυσή Σφαίρα.
1985 – Γιώργος Πρίντεζης (22 Φεβρουαρίου 1985 – –), Έλληνας, καλαθοσφαιριστής, από τις πιο εμβληματικές μορφές του Ολυμπιακού στη σύγχρονη εποχή και σταθερό στέλεχος της Εθνικής Ελλάδας. Συνδέθηκε με τις κορυφαίες ευρωπαϊκές επιτυχίες της ομάδας και ειδικά με το καθοριστικό καλάθι στον τελικό της EuroLeague το 2012, μια φάση που έμεινε ιστορική. Κατέκτησε και το τρόπαιο το 2013, ξεχώρισε για το παιχνίδι στο χαμηλό ποστ και την ψυχραιμία στα κρίσιμα, και έγινε σύμβολο συνέπειας για χρόνια.
Θάνατοι
1973 – Κατίνα Παξινού (17 Δεκεμβρίου 1900 – 22 Φεβρουαρίου 1973), Ελληνίδα, ηθοποιός θεάτρου και κινηματογράφου, η πρώτη Ελληνίδα που τιμήθηκε με Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου για την ταινία «Για ποιον χτυπά η καμπάνα» (1943). Διέπρεψε σε μεγάλους δραματικούς ρόλους και θεωρείται από τις κορυφαίες ερμηνεύτριες της γενιάς της, με ισχυρή παρουσία στο ελληνικό θέατρο και διεθνή ακτινοβολία σε μια εποχή που κάτι τέτοιο ήταν σπάνιο για Ελληνίδα καλλιτέχνιδα.
1987 – Άντι Γουόρχολ (6 Αυγούστου 1928 – 22 Φεβρουαρίου 1987), Αμερικανός, καλλιτέχνης και πρωτοπόρος της ποπ αρτ, που μετέτρεψε εικόνες της μαζικής κουλτούρας σε «υψηλή» τέχνη. Τα πορτρέτα της Μέριλιν Μονρόε και έργα όπως τα «Campbell’s Soup Cans» έγιναν σύμβολα μιας νέας αισθητικής, ενώ το The Factory λειτούργησε ως θρυλικό εργαστήριο όπου συναντήθηκαν τέχνη, διασημότητα, μόδα και μουσική. Η επιρροή του φτάνει μέχρι τη σύγχρονη εικόνα των ΜΜΕ.
2020 – Κική Δημουλά (6 Ιουνίου 1931 – 22 Φεβρουαρίου 2020), Ελληνίδα, ποιήτρια, από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές φωνές της σύγχρονης Ελλάδας και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Με γλώσσα καθημερινή αλλά πυκνή, έδωσε βάρος σε θέματα όπως ο χρόνος, η απώλεια, η μνήμη και η μοναξιά, κερδίζοντας κοινό πολύ πέρα από τον στενό κύκλο της ποίησης. Τιμήθηκε με σημαντικές διακρίσεις και τα βιβλία της μεταφράστηκαν, ενώ συλλογές όπως το «Το λίγο του κόσμου» συνδέθηκαν με μια ολόκληρη εποχή αναγνωστών.
Γιορτάζουν
Εθνική Ημέρα Δράσης κατά των Δηλητηριασμένων Δολωμάτων
Ευρωπαϊκή Ημέρα για τα Θύματα Εγκλημάτων
Ημέρα Μνήμης Πεσόντων Αστυνομικών
Παγκόσμια Ημέρα Κατάποσης Σπαθιών
Παγκόσμια Ημέρα Σκέψης