Η Νομική Σχολή της Αθήνας γίνεται, στις 21 Φεβρουαρίου 1973, σκηνικό μιας από τις πρώτες μαζικές, οργανωμένες πράξεις αντίστασης απέναντι στη χούντα των Συνταγματαρχών. Χιλιάδες φοιτητές προχωρούν σε κατάληψη, με αιτήματα τις δημοκρατικές ελευθερίες και την κατάργηση των μέτρων που έπνιγαν το πανεπιστήμιο, ενώ από την ταράτσα της σχολής απευθύνουν κάλεσμα στον κόσμο της πόλης να σταθεί στο πλευρό τους. Η εικόνα της «ταράτσας» μετατρέπεται σε σύμβολο, και η κινητοποίηση αποκτά βάρος που ξεπερνά τα στενά όρια μιας φοιτητικής διαμαρτυρίας.
Η στάση των πανεπιστημιακών Αρχών ξεχωρίζει για τα δεδομένα της εποχής, καθώς αποφεύγουν να ζητήσουν άμεση επέμβαση της αστυνομίας, δίνοντας χώρο στους φοιτητές να εκφράσουν τις διεκδικήσεις τους. Γρήγορα, η κατάληψη βρίσκει απήχηση και εκτός αμφιθεάτρων: πολιτικοί, άνθρωποι των γραμμάτων, νομικοί και ακόμη και στρατηγοί εν αποστρατεία εκδηλώνουν στήριξη, ένδειξη ότι η κοινωνική νομιμοποίηση του καθεστώτος έχει αρχίσει να ραγίζει.
Το βράδυ της επόμενης ημέρας, οι φοιτητές ξεκινούν να αποχωρούν, υπό την προστασία χιλιάδων διαδηλωτών που έχουν γεμίσει τους γύρω δρόμους. Η ένταση, ωστόσο, δεν αργεί να ξεφύγει: σημειώνονται βίαιες συγκρούσεις με αστυνομικές δυνάμεις και παρακρατικούς, με τραυματισμούς και συλλήψεις, γεγονός που αφήνει πίσω του ένα σαφές μήνυμα για τα όρια ανοχής της δικτατορίας.
Η κατάληψη της Νομικής λειτουργεί ως πρόβα δύναμης και αυτοπεποίθησης για το αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα. Λίγους μήνες αργότερα, τον Νοέμβριο του 1973, η δυναμική αυτή θα μεταφερθεί στο Πολυτεχνείο, όπου η σύγκρουση με το καθεστώς θα πάρει χαρακτήρα μαζικής εξέγερσης και θα επιταχύνει τη φθορά της χούντας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1613: Στη Ρωσία ανεβαίνει στον θρόνο ο Μιχαήλ Ρομανόφ, εγκαινιάζοντας τη δυναστεία των Ρομανόφ που θα κυβερνήσει τη χώρα μέχρι την Επανάσταση του 1917. Η εκλογή του από τη Ζέμσκι Σομπόρ έβαλε τέλος στην ταραχώδη «Εποχή των Αναστατώσεων», σταθεροποιώντας το ρωσικό κράτος και διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ρωσικής αυτοκρατορία
1821: Στο Γαλάτσι της Μολδοβλαχίας σημειώνεται η πρώτη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Οθωμανών, λίγες ημέρες πριν από την επίσημη προκήρυξη της Επανάστασης από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Η μάχη, που κράτησε πολλές ώρες και κατέληξε σε νίκη των επαναστατών, θεωρείται το πρώτο στρατιωτικό επεισόδιο του Αγώνα στη Μολδοβλαχία και προάγγελος της γενικευμένης ελληνικής εξέγερσης κατά της οθωμανικής κυριαρχίας.
1848: Στο Λονδίνο οι Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς δημοσιεύουν το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», κείμενο–σταθμό για την ιστορία του σοσιαλισμού και του κομμουνιστικού κινήματος. Το μανιφέστο, γραμμένο για τη Μπουντεσφέροφεντερατιον των Κομμουνιστών, διατυπώνει τη θεωρία της πάλης των τάξεων και καλεί στην ανατροπή του καπιταλισμού, επηρεάζοντας βαθιά τα επαναστατικά κινήματα και τις πολιτικές θεωρίες των επόμενων αιώνων.
1913: Ο Ελληνικός Στρατός, μετά τη νικηφόρα μάχη στο οχυρό Μπιζάνι, απελευθερώνει τα Ιωάννινα και τερματίζει πεντακόσια σχεδόν χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας στην Ήπειρο στο πλαίσιο του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Με επικεφαλής τον διάδοχο Κωνσταντίνο, οι ελληνικές δυνάμεις αναγκάζουν τον Εσάτ πασά σε άνευ όρων παράδοση της πόλης, γεγονός που ενισχύει την ελληνική παρουσία στα βόρεια σύνορα και έχει ισχυρό συμβολικό φορτίο για τον εθνικό κορμό.
1915: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος παραιτείται από την πρωθυπουργία, ύστερα από οξεία σύγκρουση με τον βασιλιά Κωνσταντίνο για τη στάση της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η διαφωνία για το αν η χώρα πρέπει να ταχθεί με την Αντάντ ή να παραμείνει ουδέτερη ανοίγει τον δρόμο για τον Εθνικό Διχασμό, που θα πολώσει την ελληνική κοινωνία και θα επηρεάσει καθοριστικά την πολιτική ζωή για δεκαετίες.
1932: Η Σοβιετική Ένωση αφαιρεί τη ρωσική υπηκοότητα από τον Λέον Τρότσκι, έναν από τους κύριους οργανωτές της Οκτωβριανής Επανάστασης και ιδρυτή του Κόκκινου Στρατού. Η απόφαση αυτή, στο πλαίσιο της επικράτησης του Στάλιν, ολοκληρώνει ουσιαστικά την πολιτική και προσωπική εξόντωση του Τρότσκι από το σοβιετικό καθεστώς και τον ωθεί στην οριστική εξορία.
1947: Στη Νέα Υόρκη ο εφευρέτης Έντουιν Λαντ παρουσιάζει την πρώτη φωτογραφική μηχανή Polaroid, ικανή να παράγει στιγμιαίες φωτογραφίες μέσα σε περίπου ένα λεπτό. Η καινοτομία αυτή αλλάζει ριζικά τη σχέση του κοινού με τη φωτογραφία, εισάγοντας την έννοια της «άμεσης εικόνας» και επηρεάζοντας τόσο την ερασιτεχνική όσο και την επαγγελματική φωτογραφική πρακτική.
1958: Ο Βρετανός εικαστικός Τζέραλντ Χόλτομ σχεδιάζει το διεθνές σήμα της ειρήνης, το κυκλικό έμβλημα με το διχαλωτό σχήμα. Το σύμβολο δημιουργείται για την καμπάνια κατά των πυρηνικών όπλων στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά γρήγορα υιοθετείται από τα παγκόσμια αντιπολεμικά και ειρηνιστικά κινήματα, αποκτώντας διαχρονική πολιτική και πολιτισμική σημασία.
1960: Στην Κούβα ο Φιντέλ Κάστρο προχωρά σε εκτεταμένες κρατικοποιήσεις, θέτοντας υπό κρατικό έλεγχο το σύνολο σχεδόν των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Το μέτρο αυτό εδραιώνει τον σοσιαλιστικό προσανατολισμό του καθεστώτος, οξύνει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οδηγεί τελικά στο αμερικανικό εμπάργκο, επηρεάζοντας σε βάθος την οικονομία και την κοινωνία της χώρας.
1965: Στη Νέα Υόρκη δολοφονείται ο Αφροαμερικανός ηγέτης Μάλκολμ Χ, λίγο πριν απευθύνει ομιλία σε συγκέντρωση στο Audubon Ballroom. Οι δράστες ταυτοποιούνται ως μέλη της Nation of Islam, από την οποία ο ίδιος είχε αποσχιστεί, και η δολοφονία του αφήνει βαθύ αποτύπωμα στο κίνημα για τα πολιτικά δικαιώματα, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μέσα στις ίδιες τις μαύρες κοινότητες των ΗΠΑ.
1972: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον ξεκινά την ιστορική επίσκεψή του στην Κίνα, συναντώντας την ηγεσία του Πεκίνου και κυρίως τον Μάο Τσετούνγκ. Η επίσκεψη αυτή σπάει δεκαετίες απομόνωσης μεταξύ των δύο χωρών, αναδιατάσσει τον Ψυχρό Πόλεμο και ανοίγει τον δρόμο για τη σταδιακή ένταξη της Κίνας στο διεθνές διπλωματικό και οικονομικό σύστημα.
1973: Ισραηλινά μαχητικά καταρρίπτουν πολιτικό αεροσκάφος των Λιβυκών Αερογραμμών πάνω από τη Χερσόνησο του Σινά, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν πάνω από εκατό επιβαίνοντες. Το περιστατικό προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, όξυνε τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή και ανέδειξε τους κινδύνους που συνεπάγεται η στρατιωτική κλιμάκωση για την πολιτική αεροπορία.
1973: Στην Αθήνα οι φοιτητές της Νομικής Σχολής καταλαμβάνουν το κτίριο, διαμαρτυρόμενοι κατά της δικτατορίας των Συνταγματαρχών και διεκδικώντας δημοκρατικές ελευθερίες και σεβασμό στα πολιτικά δικαιώματα. Η μαζική συμπαράσταση πολιτών, πνευματικών ανθρώπων και ακόμη και αποστράτων αξιωματικών, αλλά και οι συγκρούσεις με την αστυνομία, καθιστούν την Κατάληψη της Νομικής εμβληματικό προοίμιο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου λίγους μήνες αργότερα.
1975: Στις ΗΠΑ, στο πλαίσιο του σκανδάλου Γουότεργκεϊτ, ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Τζον Μίτσελ και οι πρώην σύμβουλοι του Λευκού Οίκου Χ.Ρ. Haldeman και John Ehrlichman καταδικάζονται σε πολυετείς ποινές φυλάκισης. Η απόφαση επιβεβαιώνει τη δικαστική διάσταση του σκανδάλου που οδήγησε ήδη σε παραίτηση τον πρόεδρο Νίξον και ενίσχυσε την καχυποψία της αμερικανικής κοινής γνώμης απέναντι στην εκτελεστική εξουσία.
1985: Στο Κολωνάκι, στην οδό Τσακάλωφ, η ένοπλη οργάνωση «17 Νοέμβρη» δολοφονεί τον εκδότη της εφημερίδας «Απογευματινή» Νίκο Μομφεράτο και τον οδηγό του, Παναγιώτη Ρουσέτη. Η επίθεση εντάσσεται στη στρατηγική της οργάνωσης να πλήττει εξέχουσες προσωπικότητες του πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου και συγκλονίζει την ελληνική κοινωνία, αναδεικνύοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου της εγχώριας τρομοκρατίας.
2008: Διαρρέει στον Τύπο, και συγκεκριμένα στην εφημερίδα «Το Βήμα», το σχέδιο Νίμιτς για την ονομασία του τότε ΠΓΔΜ, με πέντε προτεινόμενες σύνθετες ονομασίες που περιλαμβάνουν τον όρο «Μακεδονία». Η διαρροή αναζωπυρώνει τη δημόσια συζήτηση στην Ελλάδα για το ζήτημα της ονομασίας, επηρεάζοντας τη διαπραγματευτική τακτική και την εσωτερική πολιτική σκηνή σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα εθνικά θέματα.
2011: Στη Λιβύη, το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι αρχίζει να παρουσιάζει βαθιές ρωγμές, καθώς κρατικοί αξιωματούχοι παραιτούνται, πιλότοι αυτομολούν και κυβερνητικά κτίρια τυλίγονται στις φλόγες μετά από συγκρούσεις στην Τρίπολη. Τα γεγονότα αυτά εντάσσονται στο πλαίσιο της Αραβικής Άνοιξης και σηματοδοτούν την αρχή του τέλους της εξουσίας του Καντάφι, που θα ανατραπεί λίγους μήνες αργότερα με τη συνδρομή διεθνούς στρατιωτικής επέμβασης.
2015: Στον Δομοκό δολοφονείται με πυροβολισμούς από καλάσνικοφ αρχιφύλακας των φυλακών Δομοκού, σε ενέδρα έξω από το σπίτι του. Την ευθύνη αναλαμβάνει με προκήρυξή της η νεοεμφανιζόμενη οργάνωση «Οργάνωση Πολιτοφυλακής Λαϊκή Δικαιοσύνη», γεγονός που προκαλεί ανησυχία για νέα γενιά ένοπλης βίας και θέτει σε συναγερμό τις διωκτικές αρχές.
2022: Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν υπογράφει διατάγματα με τα οποία αναγνωρίζει την ανεξαρτησία των αυτοανακηρυγμένων «Λαϊκών Δημοκρατιών» του Ντονέτσκ και του Λουχάνσκ στην ανατολική Ουκρανία. Η κίνηση αυτή, συνοδευόμενη από συμφωνίες «φιλίας και αμοιβαίας βοήθειας», κλιμακώνει δραματικά την ουκρανική κρίση και λειτουρψγεί ως προοίμιο της ευρείας ρωσικής εισβολής που ακολουθεί, αλλάζοντας τις ισορροπίες ασφάλειας στην Ευρώπη.
Γεννήσεις
1933 – Νίνα Σιμόν (21 Φεβρουαρίου 1933 – 21 Απριλίου 2003), Αμερικανίδα, τραγουδίστρια, πιανίστρια και ακτιβίστρια για τα πολιτικά δικαιώματα, εμβληματική μορφή της τζαζ και της soul με βαθύ, χαρακτηριστικό κοντράλτο. Άφησε διαχρονικά τραγούδια όπως «I Put a Spell on You» και «Feeling Good», ενώ έδωσε πολιτικό βάρος στη μουσική της με κομμάτια-παρεμβάσεις όπως το «Mississippi Goddam». Η επιρροή της παραμένει τεράστια και εκτός ΗΠΑ.
1946 – Άλαν Ρίκμαν (21 Φεβρουαρίου 1946 – 14 Ιανουαρίου 2016), Άγγλος, ηθοποιός, με φωνή και σκηνική παρουσία που τον έκαναν μοναδικό στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Έγινε παγκοσμίως γνωστός ως Χανς Γκρούμπερ στο «Die Hard» και ως Σέβερους Σνέιπ στη σειρά «Harry Potter», ρόλοι που απέκτησαν φανατικό κοινό και στην Ελλάδα. Διακρίθηκε επίσης σε τηλεοπτικές και θεατρικές δουλειές, με βραβεία όπως BAFTA, Golden Globe και Emmy.
Θάνατοι
1965 – Μάλκολμ Χ (19 Μαΐου 1925 – 21 Φεβρουαρίου 1965), Αμερικανός, πολιτικός αγωνιστής και υπέρμαχος των δικαιωμάτων των Αφροαμερικανών, από τις πιο ισχυρές φωνές του 20ού αιώνα. Γνωστός αρχικά ως ηγετικό στέλεχος του Nation of Islam, στη συνέχεια απομακρύνεται, διευρύνει τη σκέψη του και ιδρύει οργανώσεις όπως το Organization of Afro-American Unity. Δολοφονείται στη Νέα Υόρκη, στο Audubon Ballroom, γεγονός που τον μετατρέπει σε σύμβολο πολιτικής στράτευσης και ριζοσπαστικού λόγου.
2014 – Σάκης Μπουλάς (1954 – 21 Φεβρουαρίου 2014), Έλληνας, τραγουδιστής και ηθοποιός, αγαπητός για το χιούμορ, την αμεσότητα και τη σπάνια άνεση με την οποία περνούσε από τη σκηνή στην τηλεόραση. Έγινε ιδιαίτερα γνωστός στο ευρύ κοινό μέσα από σειρές όπως «10 λεπτά κήρυγμα», «Σαββατογεννημένες» και «Πενήντα Πενήντα», ενώ διατήρησε σταθερή σχέση με τη μουσική ως ερμηνευτής και στιχουργός. Η περσόνα του έμεινε συνδεδεμένη με την τηλεοπτική κωμωδία των 2000s.
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Κομπούτσας
Παγκόσμια Ημέρα Μητρικής Γλώσσας
Παγκόσμια Ημέρα του Ξεναγού