Σαν σήμερα, 10 Φεβρουαρίου 1840, η Βρετανή βασίλισσα Βικτωρία παντρεύεται τον πρίγκιπα Αλβέρτο στο St James’s Palace, σε μια τελετή που μετατρέπεται γρήγορα σε δημόσιο γεγονός πανευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Η Βικτωρία, μικροκαμωμένη και νεότατη, κάνει κάτι που για μια μονάρχη δεν είναι καθόλου αυτονόητο: εμφανίζεται πρωτίστως ως νύφη. Επιλέγει λευκό νυφικό από σατέν, με δαντέλα Honiton, και αυτή η επιλογή, χάρη στη φρενίτιδα από τον Τύπο και τις απεικονίσεις της εποχής, γίνεται σημείο αναφοράς για τις επόμενες δεκαετίες.
Στον 19ο αιώνα, οι νύφες συνήθως δεν αγοράζουν «ειδικό» νυφικό. Παντρεύονται με το καλύτερό τους φόρεμα, συχνά σε σκούρες αποχρώσεις ή σε χρώματα που μπορούν να φορεθούν ξανά. Το λευκό υπάρχει ως επιλογή, ειδικά σε κύκλους με οικονομική άνεση, όμως δεν είναι καθολικός κώδικας. Είναι απαιτητικό χρώμα, λερώνει εύκολα και δύσκολα «σώζεται» για καθημερινή χρήση.
Γι’ αυτό και η κίνηση της Βικτωρίας διαβάζεται σε πολλά επίπεδα. Από τη μία, είναι το αισθητικό κομμάτι: το λευκό και η δαντέλα δημιουργούν μια καθαρή, φωτεινή εικόνα, που ξεχωρίζει από τα βαριά, τελετουργικά σύνολα της αυλής. Από την άλλη, είναι το κοινωνικό: μια βασίλισσα που επιλέγει το λευκό δείχνει ότι μπορεί να το υποστηρίξει, άρα το μετατρέπει σε σύμβολο κύρους, κομψότητας και εποχής.
Η δαντέλα Honiton και το μήνυμα πίσω από το νυφικό
Η λεπτομέρεια που συζητιέται τότε όσο και το χρώμα είναι η δαντέλα Honiton. Δεν πρόκειται απλώς για διακόσμηση. Είναι μια έμμεση δήλωση υπέρ της βρετανικής χειροτεχνίας και παραγωγής, σε μια περίοδο που η αγορά αλλάζει και οι τοπικές τέχνες πιέζονται από τον ανταγωνισμό και τη βιομηχανική παραγωγή.
Το ίδιο ισχύει και για το ύφασμα: σατέν που παραπέμπει στη βρετανική μεταξουργία και στην οικονομία της εποχής. Η επιλογή της Βικτωρίας δεν είναι «τυχαία νυφική πολυτέλεια». Είναι ένας τρόπος να συνδεθεί το βασιλικό γεγονός με την κοινωνία και την αγορά, να φανεί ότι το παλάτι «βλέπει» την εγχώρια παραγωγή και την προβάλλει.
Ακόμη και τα υπόλοιπα στοιχεία της εμφάνισης ενισχύουν αυτή την εικόνα. Η Βικτωρία δεν στηρίζεται στον εντυπωσιασμό της βασιλικής στολής. Στηρίζεται σε μια νυφική αισθητική που μοιάζει προσιτή ως ιδέα, έστω κι αν στην πράξη ελάχιστες γυναίκες μπορούν τότε να αντιγράψουν πιστά υφάσματα και δαντέλες τέτοιου κόστους.
Η δύναμη της εικόνας πριν από τη φωτογραφία
Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτή η «παγκόσμια» διάδοση συμβαίνει πριν η φωτογραφία γίνει μαζικό εργαλείο ενημέρωσης. Η εποχή δουλεύει με γκραβούρες, λιθογραφίες, περιγραφές και αναπαραγωγές που ταξιδεύουν από εφημερίδα σε εφημερίδα. Ο βασιλικός γάμος γίνεται ένα από τα πιο αναπαραγόμενα κοινωνικά γεγονότα της δεκαετίας, με λεπτομέρειες για την τελετή, τα πρόσωπα, τα κοσμήματα και φυσικά το νυφικό.
Και κάπου εκεί κλειδώνει ο μηχανισμός της μόδας: όταν μια εικόνα επαναλαμβάνεται αρκετές φορές, παύει να είναι «μια ακόμα επιλογή» και αρχίζει να λειτουργεί σαν πρότυπο. Οι νύφες δεν χρειάζεται να ξέρουν όλες τις λεπτομέρειες της δαντέλας ή του σατέν. Χρειάζεται να θυμούνται την ιδέα: λευκό φόρεμα, νυφική καθαρότητα, λεπτή δαντέλα, μια εμφάνιση που δείχνει «σωστή».
Η Βικτωρία δεν ήταν η πρώτη που παντρεύτηκε με λευκό φόρεμα. Ήταν όμως εκείνη που το έκανε σημείο αναφοράς. Η τάση δυνάμωσε με τα χρόνια και σε βάθος χρόνου συνδέθηκε με κανόνες «πρωτοκόλλου» στην αστική τάξη και ενισχύθηκε από την δυτική αγορά του γάμου.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1258: Η Βαγδάτη πέφτει στα χέρια των Μογγόλων του Χουλαγκού και ακολουθεί λεηλασία που σημαδεύει την εποχή. Η κατάρρευση του χαλιφάτου των Αββασιδών θεωρείται κομβική τομή για τον μεσαιωνικό Ισλαμικό κόσμο και την πολιτική του γεωγραφία στη Μέση Ανατολή.
1355: Στην Οξφόρδη, ανήμερα της εορτής της Αγίας Σχολαστικής, μια σύγκρουση σε παμπ κλιμακώνεται σε διήμερες ταραχές ανάμεσα σε φοιτητές και κατοίκους. Η βία παίρνει διαστάσεις με δεκάδες νεκρούς, αφήνοντας πίσω της ένα από τα πιο αιματηρά επεισόδια στην ιστορία των βρετανικών πανεπιστημίων.
1828: Ο Ιμπραήμ ξεκινά την καταστροφή της Τριπολιτσάς, δίνοντας εντολή για κατεδάφιση και γκρέμισμα οχυρώσεων, την ώρα που η παρουσία του στην Πελοπόννησο μπαίνει στη φάση της αποχώρησης. Η εξέλιξη κινητοποιεί και την ελληνική πλευρά, καθώς υπάρχει φόβος να επεκταθεί η καταστροφή και στις γύρω περιοχές.
1840: Η Βρετανή βασίλισσα Βικτωρία παντρεύεται τον πρίγκιπα Αλβέρτο φορώντας λευκό νυφικό από σατέν και δαντέλα Honiton, επιλογή που καταγράφεται και αναπαράγεται εκτεταμένα από τον Τύπο της εποχής και συμβάλλει καθοριστικά στο να καθιερωθεί σταδιακά το λευκό ως η «κλασική» νυφική εμφάνιση στη Δύση. Δεν ήταν η πρώτη νύφη που ντύθηκε στα λευκά, όμως η προβολή του συγκεκριμένου γάμου και η μόδα που ακολούθησε έκαναν το λευκό νυφικό σημείο αναφοράς για τις επόμενες δεκαετίες.
1904: Ξεσπά ο Ρωσοϊαπωνικός πόλεμος για την επιρροή σε Κορέα και Μαντζουρία, με την Ιαπωνία και τη Ρωσία να συγκρούονται για στρατηγικά λιμάνια και ζώνες ελέγχου. Ο πόλεμος θα αναδιατάξει ισορροπίες στην Ανατολική Ασία και θα έχει βαθιές πολιτικές συνέπειες και για τη ρωσική πλευρά.
1941: Ιταλικά βομβαρδιστικά πλήττουν τη Θεσσαλονίκη και προκαλούν σοβαρές ζημιές στον παλαιοχριστιανικό ναό της Αγίας Σοφίας. Το χτύπημα εντάσσεται στην κλιμάκωση των πολεμικών επιχειρήσεων της περιόδου και αφήνει αποτύπωμα σε ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης.
1942: Απονέμεται στον Γκλεν Μίλερ ένας πρώιμος χρυσός δίσκος για την επιτυχία «Chattanooga Choo Choo», ως αναγνώριση των εξαιρετικών πωλήσεων. Είναι από τις πρώτες περιπτώσεις όπου η εμπορική επιτυχία «μετριέται» με τέτοια διάκριση, πριν καθιερωθούν μεταγενέστερα οι επίσημες βιομηχανικές πιστοποιήσεις.
1947: Με τη Συνθήκη των Παρισίων, η Ιταλία εκχωρεί τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για την τελική ενσωμάτωση, που θα ολοκληρωθεί θεσμικά το 1948, κλείνοντας ένα μεγάλο κεφάλαιο κατοχής και διεκδικήσεων.
1956: Με νόμο συστήνεται το Ίδρυμα Ευγενίδου, αξιοποιώντας κεφάλαια από τη διαθήκη του εφοπλιστή Ευγένιου Ευγενίδη. Σκοπός του ορίζεται «να συμβάλλει εις την εκπαίδευσιν νέων Ελληνικής Ιθαγενείας εν τω επιστημονικώ και τεχνικώ πεδίω», με έμφαση στην τεχνική εκπαίδευση και τη γνώση.
1991: Ο τότε δήμαρχος Αθηναίων Αντώνης Τρίτσης επισκέπτεται τη βομβαρδισμένη Βαγδάτη εν μέσω του Πολέμου του Κόλπου. Η επίσκεψη έχει έντονο συμβολισμό, καθώς επιχειρεί να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας και να προωθήσει πρωτοβουλίες συνεργασίας ανάμεσα σε ιστορικές πόλεις της περιοχής.
1996: Ο υπερυπολογιστής Deep Blue της IBM νικά τον παγκόσμιο πρωταθλητή Γκάρι Κασπάροφ σε παρτίδα αγώνα, προκαλώντας διεθνές σοκ. Παρότι ο Κασπάροφ κερδίζει τη συγκεκριμένη αναμέτρηση συνολικά, η ήττα λειτουργεί ως προειδοποίηση για το πού μπορεί να φτάσει η υπολογιστική ισχύς απέναντι στην ανθρώπινη στρατηγική.
2008: Ο Αλέξης Τσίπρας εκλέγεται πρόεδρος του Συνασπισμού με 70% στο 5ο Συνέδριο του κόμματος. Η εκλογή σηματοδοτεί αλλαγή γενιάς στην ηγεσία και ανοίγει μια νέα πολιτική διαδρομή που θα επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις της επόμενης δεκαετίας.
2021: Πεθαίνει σε ηλικία 78 ετών ο Αμερικανός εκδότης Λάρι Φλιντ, ιδρυτής του περιοδικού Hustler, έπειτα από καρδιακή ανεπάρκεια στο σπίτι του στο Λος Άντζελες. Η δημόσια εικόνα του συνδέεται με τις σκληρές πολιτισμικές συγκρούσεις στις ΗΠΑ γύρω από την πορνογραφία και την ελευθερία του λόγου, καθώς και με πολύκροτες δικαστικές μάχες που τον έφεραν στο επίκεντρο της συζήτησης για την Πρώτη Τροπολογία.
Γεννήσεις
1772 – Λυκούργος Λογοθέτης (10 Φεβρουαρίου 1772 – 21 Μαΐου 1850), Έλληνας, αγωνιστής του 1821 και πολιτικός, πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης της Επανάστασης στη Σάμο. Μυείται στη Φιλική Εταιρεία και πρωταγωνιστεί στην οργάνωση της εξέγερσης στο νησί το 1821, συγκροτώντας τοπική διοίκηση και άμυνα απέναντι σε οθωμανικές επιχειρήσεις. Στα μετεπαναστατικά χρόνια δραστηριοποιείται στην πολιτική ζωή του νεοσύστατου κράτους και εκλέγεται στη Βουλή.
1890 – Μπορίς Παστερνάκ (10 Φεβρουαρίου 1890 – 30 Μαΐου 1960), Ρώσος, ποιητής και πεζογράφος, από τις κορυφαίες μορφές της ρωσικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα. Τιμάται με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1958, όμως υπό σοβιετική πίεση αναγκάζεται να το αποποιηθεί. Το μυθιστόρημά του «Δόκτωρ Ζιβάγκο» εκδίδεται πρώτα στο εξωτερικό και απαγορεύεται για χρόνια στην ΕΣΣΔ, μετατρέποντάς τον σε διεθνές σύμβολο της σύγκρουσης τέχνης και λογοκρισίας.
1898 – Μπέρτολτ Μπρεχτ (10 Φεβρουαρίου 1898 – 14 Αυγούστου 1956), Γερμανός, δραματουργός και ποιητής, πρωτοπόρος του επικού θεάτρου και της τεχνικής της αποστασιοποίησης. Συνδέεται με έργα όπως «Η Όπερα της Πεντάρας» και «Μάνα Κουράγιο», που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο το θέατρο σχολιάζει την κοινωνία και την πολιτική. Μετά την εξορία του στη ναζιστική περίοδο, επιστρέφει στο Ανατολικό Βερολίνο και ιδρύει το Berliner Ensemble, αφήνοντας ισχυρή επιρροή παγκοσμίως.
1910 – Σοφία Βέμπο (10 Φεβρουαρίου 1910 – 11 Μαρτίου 1978), Ελληνίδα, τραγουδίστρια και ηθοποιός, γνωστή ως «Τραγουδίστρια της Νίκης». Στον ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ταυτίζεται με τραγούδια που εμψυχώνουν το μέτωπο και την κοινωνία, ενώ η καριέρα της ξεκινά από τον Μεσοπόλεμο και συνεχίζεται στο μουσικό θέατρο. Μεταπολεμικά συνδέεται με το Θέατρο Βέμπο στην Αθήνα, που γίνεται σημείο αναφοράς για επιθεώρηση και θεατρικές παραγωγές.
1935 – Παύλος Μπακογιάννης (10 Φεβρουαρίου 1935 – 26 Σεπτεμβρίου 1989), Έλληνας, δημοσιογράφος και πολιτικός. Γίνεται γνωστός για τις αντιδικτατορικές ραδιοφωνικές εκπομπές του από τη Δυτική Γερμανία, σε περίοδο λογοκρισίας στην Ελλάδα. Εκλέγεται βουλευτής Ευρυτανίας με τη Νέα Δημοκρατία το 1989 και υπερασπίζεται τη γραμμή της εθνικής συμφιλίωσης στη Μεταπολίτευση. Δολοφονείται στην Αθήνα από την τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη».
1991 – Κόνι Μεταξά (10 Φεβρουαρίου 1991 – –), Ελληνίδα, τραγουδίστρια και ηθοποιός. Γνωστή στο ευρύ κοινό ως κόρη του Λευτέρη Πανταζή, αναπτύσσει δική της παρουσία στη μουσική και την τηλεόραση, με εμφανίσεις σε live σκηνές και ψυχαγωγικά πρότζεκτ. Σπουδάζει υποκριτική και μιούζικαλ στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και, επιστρέφοντας στην Ελλάδα, συμμετέχει σε τηλεοπτικές παραγωγές όπως η «Μοντέρνα Οικογένεια» και κυκλοφορεί προσωπικά singles.
Θάνατοι
1837 – Αλεξάντρ Σεργκέγεβιτς Πούσκιν (6 Ιουνίου 1799 – 10 Φεβρουαρίου 1837), Ρώσος, ποιητής και πεζογράφος, ο θεμελιωτής της σύγχρονης Ρωσικής λογοτεχνίας και εμβληματική μορφή της «Χρυσής Εποχής» της ρωσικής ποίησης. Το έργο του, με κορυφαίο τον «Ευγένιο Ονέγκιν», διαμόρφωσε τη ρωσική γλώσσα και την αφήγηση στη λογοτεχνία. Πεθαίνει στη Αγία Πετρούπολη έπειτα από μονομαχία που προκαλεί τεράστιο πολιτισμικό σοκ στη Ρωσία.
1913 – Κώστας Τσικλητήρας (30 Οκτωβρίου 1888 – 10 Φεβρουαρίου 1913), Έλληνας, αθλητής στίβου, από τις εμβληματικές μορφές του ελληνικού αθλητισμού στις αρχές του 20ού αιώνα. Κατακτά τέσσερα Ολυμπιακά μετάλλια στα άλματα άνευ φοράς στους Αγώνες του 1908 και του 1912, με κορυφαία στιγμή το χρυσό στο άλμα εις μήκος άνευ φοράς το 1912. Εθελοντής στους Βαλκανικούς Πολέμους, αρρωσταίνει και πεθαίνει μόλις στα 24, αφήνοντας μύθο γύρω από την αθλητική και πατριωτική του στάση.
1975 – Νίκος Καββαδίας (11 Ιανουαρίου 1910 – 10 Φεβρουαρίου 1975), Έλληνας, ποιητής και πεζογράφος, ναυτικός στο επάγγελμα, που έκανε τη θάλασσα και τα λιμάνια «υλικό» μιας από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της νεοελληνικής ποίησης. Υπογράφει συλλογές όπως «Μαραμπού», «Πούσι» και «Τραβέρσο», ενώ η «Βάρδια» ξεχωρίζει στην πεζογραφία του. Το έργο του γνωρίζει τεράστια διάδοση όταν μελοποιείται, ιδιαίτερα μέσα από τον «Σταυρό του Νότου».
2005 – Άρθουρ Μίλερ (17 Οκτωβρίου 1915 – 10 Φεβρουαρίου 2005), Αμερικανός, θεατρικός συγγραφέας, από τους σημαντικότερους δραματουργούς του 20ού αιώνα, με έργα που έδεσαν το οικογενειακό δράμα με την κοινωνική κριτική. Κερδίζει Πούλιτζερ για το «Ο θάνατος του εμποράκου» και γράφει κλασικά κείμενα όπως «Οι μάγισσες του Σάλεμ» και «Ψηλά από τη γέφυρα». Σημείο αναφοράς γίνεται και η δημόσια στάση του στην περίοδο του Μακαρθισμού, καθώς αρνείται να «καρφώσει» άλλους καλλιτέχνες.
Εορτολόγιο
Χαραλάμπης, Χαραλαμπία, Χαρίλαος
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα κατά της Επιληψίας
Παγκόσμια Ημέρα Οσπρίων