Το Μεσολόγγι είναι σύμβολο αντίστασης, αξιοπρέπειας και αυτοθυσίας. Φέτος συμπληρώνονται 200 χρόνια από εκείνη τη νύχτα της 10ης προς 11η Απριλίου 1826, όταν οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες αποφάσισαν να βαδίσουν προς τον θάνατο, διεκδικώντας την ελευθερία τους.
Ύστερα από έναν χρόνο ασφυκτικής πολιορκίας από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ και του Κιουταχή, η πείνα, οι αρρώστιες και οι συνεχείς επιθέσεις είχαν εξαντλήσει τους κατοίκους. Καμία βοήθεια δεν φαινόταν στον ορίζοντα. Μπροστά στην απόλυτη απόγνωση, οι Μεσολογγίτες πήραν τη γενναία απόφαση της Εξόδου, γνωρίζοντας πως ελάχιστοι θα επιζούσαν.
Με επικεφαλής οπλαρχηγούς όπως ο Δημήτριος Μακρής, ο Κίτσος Τζαβέλλας και άλλοι αγωνιστές, περίπου τρεις χιλιάδες πολιορκημένοι — άνδρες, γυναίκες και παιδιά — βγήκαν μέσα στη νύχτα, μέσα στη βροχή και στις φωτιές των εχθρών. Πολλοί έπεσαν μαχόμενοι, άλλοι συνελήφθησαν και λίγοι μόνο κατάφεραν να διαφύγουν.
Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό της πόλης, ο Χρήστος Καψάλης, συνειδητοποιώντας το αναπόφευκτο, πυρπόλησε την πυριτιδαποθήκη όπου είχαν καταφύγει τραυματίες και γέροντες. Προτίμησε να ανατιναχθεί παρά να παραδοθεί, σε μια πράξη που έμελλε να γίνει αιώνιο σύμβολο ηρωισμού.
Η Έξοδος του Μεσολογγίου υπήρξε στρατιωτικά μια τραγωδία, όμως η ηθική της δύναμη ξεπέρασε τα όρια της Ελλάδας. Συγκλόνισε την Ευρώπη, ενέπνευσε καλλιτέχνες όπως ο Ντελακρουά και ποιητές όπως ο Σολωμός, που τη μετουσίωσε στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Από εκείνη τη νύχτα, το Μεσολόγγι πέρασε από την ιστορία στη συλλογική μνήμη ενός ολόκληρου έθνους.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1821: Οι Οθωμανοί απαγχονίζουν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄ στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη, λίγες εβδομάδες μετά το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης. Η εκτέλεσή του γίνεται πράξη αντιποίνων με βαρύ συμβολικό φορτίο και προκαλεί συγκλονισμό σε ολόκληρο τον υπόδουλο και τον διασπορικό ελληνισμό. Ο Γρηγόριος Ε΄ περνά στη συλλογική μνήμη ως μορφή μαρτυρίου και εθνικής θυσίας.
1821: Τα Ψαρά υψώνουν τη σημαία της Επανάστασης και εντάσσονται ενεργά στον αγώνα κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το μικρό νησί αποκτά γρήγορα κρίσιμο ρόλο χάρη στον στόλο και τους ναυτικούς του, συμβάλλοντας αποφασιστικά στις επιχειρήσεις στη θάλασσα. Η συμμετοχή του θα συνδεθεί αργότερα με μία από τις πιο δραματικές σελίδες του Αγώνα.
1826: Οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου επιχειρούν τη μεγάλη Έξοδο έπειτα από σχεδόν έναν χρόνο ασφυκτικής πολιορκίας από οθωμανικές και αιγυπτιακές δυνάμεις. Η προσπάθεια καταλήγει σε σφαγή για τους περισσότερους, ενώ μέσα στο χάος της νύχτας καταγράφονται πράξεις αυτοθυσίας που συγκλονίζουν την Ευρώπη, ανάμεσά τους και η ανατίναξη της μπαρουταποθήκης από τον Χρήστο Καψάλη. Το Μεσολόγγι γίνεται διεθνές σύμβολο ηρωισμού και ενισχύει το φιλελληνικό ρεύμα.
1896: Ο Σπύρος Λούης τερματίζει πρώτος στον μαραθώνιο των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα. Η νίκη του στο Παναθηναϊκό Στάδιο προκαλεί ενθουσιασμό και αποκτά αμέσως εθνική διάσταση, καθώς συνδέει το νέο ολυμπιακό ιδεώδες με την ελληνική ιστορική παράδοση. Παραμένει μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές του ελληνικού αθλητισμού.
1912: Ο Τιτανικός αποπλέει από το Σαουθάμπτον για το παρθενικό του ταξίδι προς τη Νέα Υόρκη. Το υπερωκεάνιο προβάλλεται ως τεχνολογικό θαύμα και σύμβολο της αισιοδοξίας της εποχής, πριν η βύθισή του λίγες ημέρες αργότερα το μετατρέψει σε παγκόσμιο σύμβολο ανθρώπινης ύβρεως και τραγωδίας. Η ιστορία του εξακολουθεί να συγκινεί και να απασχολεί μέχρι σήμερα.
1919: Ο Εμιλιάνο Ζαπάτα, από τις κεντρικές μορφές της Μεξικανικής Επανάστασης, πέφτει σε ενέδρα και δολοφονείται στη Μορέλος. Υπήρξε ο κατεξοχήν εκφραστής του αγροτικού αιτήματος για γη και κοινωνική δικαιοσύνη, με τεράστια απήχηση στους χωρικούς του νότου. Ο θάνατός του τον μετατρέπει σε διαχρονικό επαναστατικό σύμβολο στη Λατινική Αμερική.
1924: Σημειώνεται η πρώτη γνωστή ληστεία τρένου στην Ελλάδα, όταν τέσσερις μεταμφιεσμένοι δράστες εισβάλλουν στην αμαξοστοιχία Αθηνών–Θεσσαλονίκης στον Δοξαρά Λάρισας και ληστεύουν επιβάτες της πρώτης θέσης. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται ο υπουργός Υγιεινής, Πρόνοιας και Αντιλήψεως Δημήτριος Πάζης και ο γενικός διοικητής Μακεδονίας Ιωάννης Βαλαλάς. Η υπόθεση προκαλεί μεγάλη αίσθηση στον Τύπο της εποχής και αναδεικνύει το κλίμα ανασφάλειας στην ελληνική ύπαιθρο του Μεσοπολέμου.
1941: Μετά τη γερμανική προέλαση στη Μακεδονία, τα οχυρά της Γραμμής Μεταξά, ανάμεσά τους και το Ρούπελ, παραδίδονται έπειτα από διαταγή συνθηκολόγησης και όχι επειδή κυριεύθηκαν σε μάχη. Η σθεναρή άμυνα των ελληνικών φρουρών έχει ήδη προκαλέσει τον σεβασμό ακόμη και των αντιπάλων, που αναγνωρίζουν δημόσια την αντίστασή τους. Η μάχη των οχυρών μένει ως μία από τις τιμημένες σελίδες της ελληνικής πολεμικής ιστορίας.
1953: Προβάλεται στους κινηματογράφους η πρώτη εγχρωμη 3D ταινία «House of Wax».
1970: Ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ ανακοινώνει ότι δεν θα συνεργαστεί ξανά με τους Beatles, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τη διάλυση του συγκροτήματος. Η είδηση σηματοδοτεί το τέλος του σημαντικότερου ίσως ποπ σχήματος του 20ού αιώνα, που είχε ήδη αλλάξει τη μουσική, την αισθητική και τη νεανική κουλτούρα διεθνώς. Η επίδραση των Beatles παραμένει τεράστια και στο ελληνικό κοινό.
1974: Η Τουρκία θέτει επισήμως το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο, ανοίγοντας έναν από τους κεντρικούς άξονες της ελληνοτουρκικής διαμάχης των επόμενων δεκαετιών. Το θέμα συνδέεται με τα κυριαρχικά δικαιώματα, την εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου και την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Από τότε αποτελεί σταθερό σημείο έντασης στις σχέσεις Αθήνας και Άγκυρας.
1985: Ο Παναθηναϊκός χάνει 4-0 από τη Λίβερπουλ στο «Άνφιλντ», στον πρώτο ημιτελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Παρά το βαρύ σκορ, η παρουσία της ελληνικής ομάδας στους «4» της κορυφαίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης συνιστά σπουδαίο επίτευγμα για το ελληνικό ποδόσφαιρο. Η πορεία εκείνη παραμένει από τις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές διακρίσεις ελληνικού συλλόγου.
1998: Πεθαίνει ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, ο οποίος είχε ηγηθεί της Εκκλησίας της Ελλάδος από το 1974. Η μακρά αρχιεπισκοπία του συνέπεσε με κρίσιμες δεκαετίες της μεταπολίτευσης και με σημαντικές παρεμβάσεις της Εκκλησίας στη δημόσια ζωή. Ο θάνατός του κλείνει μια ολόκληρη εκκλησιαστική εποχή και ανοίγει τον δρόμο για τη διαδοχή του.
Γεννήσεις
1847 – Τζόζεφ Πούλιτζερ, Ουγγροαμερικανός δημοσιογράφος, εκδότης και πολιτικός (10 Απριλίου 1847 – 29 Οκτωβρίου 1911), που ανέδειξε τη «New York World» σε μία από τις ισχυρότερες εφημερίδες των ΗΠΑ, πρωτοπόρος του μαζικού και ερευνητικού Τύπου και δημιουργός, μέσω της διαθήκης του, των Βραβείων Πούλιτζερ, της κορυφαίας διεθνούς διάκρισης στη δημοσιογραφία και τη λογοτεχνία.
1932 – Ομάρ Σαρίφ, Αιγύπτιος ηθοποιός με διεθνή καριέρα (10 Απριλίου 1932 – 10 Ιουλίου 2015), γεννημένος στην Αλεξάνδρεια, που ξεχώρισε στο Χόλιγουντ με τους ρόλους του στις ταινίες «Λόρενς της Αραβίας», «Δόκτωρ Ζιβάγκο» και «Funny Girl», τιμήθηκε με τρεις Χρυσές Σφαίρες, υπήρξε υποψήφιος για Όσκαρ και εξελίχθηκε σε παγκόσμιο ίνδαλμα χάρη στη χαρακτηριστική φινέτσα και τη μεσογειακή του γοητεία.
1963 – Δημήτρης Σταρόβας, Έλληνας μουσικός, ηθοποιός και τηλεοπτική περσόνα (10 Απριλίου 1963), επαγγελματίας κιθαρίστας από το 1976, που ξεκίνησε ως ηλεκτρικός κιθαρίστας στην «Ταχεία Θεσσαλονίκης» του Νίκου Παπάζογλου και στη συνέχεια έγινε ευρύτερα γνωστός από τις σατιρικές του εμφανίσεις, τις συμμετοχές του σε τηλεοπτικές εκπομπές και μουσικές/θεατρικές παραγωγές με έντονο χιούμορ και αυτοσαρκασμό.
1973 – Ρομπέρτο Κάρλος, Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής (10 Απριλίου 1973), από τα πιο εμβληματικά αριστερά μπακ στην ιστορία του ποδοσφαίρου, γνωστός για τα εκτελεστικά του φάουλ με τεράστια δύναμη και φάλτσο, που καθιερώθηκε στη Ρεάλ Μαδρίτης κατακτώντας τρία Τσάμπιονς Λιγκ και πολλαπλά πρωταθλήματα Ισπανίας, ενώ αποτέλεσε βασικό στέλεχος της Εθνικής Βραζιλίας με συμμετοχή και στην κατάκτηση του Μουντιάλ 2002.
1979 – Παύλος Φύσσας, Έλληνας μουσικός της hip hop σκηνής, γνωστός ως Killah P (10 Απριλίου 1979 – 18 Σεπτεμβρίου 2013), που μέσα από τα τραγούδια και τη δράση του εξέφραζε αντιφασιστικά μηνύματα· η δολοφονία του στο Κερατσίνι από μέλος της Χρυσής Αυγής συγκλόνισε την κοινή γνώμη και αποτέλεσε καταλύτη για την ποινική διερεύνηση και καταδίκη της οργάνωσης ως εγκληματικής.
Θάνατοι
1821 – Γρηγόριος Ε’, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, εξέχουσα εκκλησιαστική μορφή του Νεότερου Ελληνισμού (– 10 Απριλίου 1821), ο οποίος απαγχονίστηκε στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου από τις οθωμανικές αρχές ως αντίποινα για την Επανάσταση του 1821, γεγονός που τον ανέδειξε σε σύμβολο του μαρτυρικού κλήρου και εθνομάρτυρα της Ορθοδοξίας.
1919 – Εμιλιάνο Ζαπάτα, Μεξικανός επαναστάτης ηγέτης (8 Αυγούστου 1879 – 10 Απριλίου 1919), πρωταγωνιστής της Μεξικανικής Επανάστασης και εκφραστής των αγώνων των φτωχών αγροτών, που με το σύνθημα «Γη και Ελευθερία» ηγήθηκε της αγροτικής εξέγερσης στο νότιο Μεξικό και έγινε εμβληματική μορφή των καταπιεσμένων σε όλη τη Λατινική Αμερική.
1979 – Νίνο Ρότα, Ιταλός συνθέτης (3 Δεκεμβρίου 1912 – 10 Απριλίου 1979), γνωστός για τη μακροχρόνια συνεργασία του με τον Φεντερίκο Φελίνι σε ταινίες όπως «La Strada», «Γλυκιά ζωή» και «8½», αλλά και για την εμβληματική μουσική του στον «Νονό» και τον «Νονό ΙΙ», για τον οποίο τιμήθηκε με Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής.
1998 – Σεραφείμ, Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος (10 Φεβρουαρίου 1913 – 10 Απριλίου 1998), κατά κόσμον Βησσαρίων Τίκας, που διετέλεσε προκαθήμενος της Εκκλησίας της Ελλάδος από το 1974 έως το 1998, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μεταπολιτευτική περίοδο και την ανασυγκρότηση εκκλησιαστικών ιδρυμάτων και κοινωνικών δομών, χειροτονώντας δεκάδες νέους ιεράρχες.
Εορτολόγιο
Ανάξαρχος, Αναξιμένης, Δημάρατος, Δημοκλής, Δημόκλεια, Δημοσθένης, Δημοσθενία, Επαμεινώνδας, Ετεοκλής, Ηρακλής, Ηφαιστίων, Θεόφραστος, Θησεύς, Θησέας, Ισοκράτης, Μιλτιάδης, Μνήσαρχος, Όμηρος, Παρμενίων, Πελοπίδας, Περικλής, Περίκλεια, Πίνδαρος, Πολύβιος, Πολυβία, Πολύνικος, Πολυνίκη, Προμηθέας, Σοφοκλής, Σοφόκλεια, Σωκράτης, Σωκρατία, Φιλοποίμην, Φωκίων, Χρόνιος, Χρονία