Σε σταθερά υψηλά επίπεδα εξακολουθούν να κινούνται τα ποσοστά των εργαζομένων που κατευθύνονται προς τη συνταξιοδότηση, επιβεβαιώνοντας ότι η τάση μαζικής εξόδου από την αγορά εργασίας όχι μόνο διατηρείται, αλλά ενισχύεται με το πέρασμα του χρόνου. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι μόνο τον Ιανουάριο κατατέθηκαν 18.636 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός αυξημένος κατά 17% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η δυναμική του φαινομένου παραμένει ισχυρή και δημιουργεί νέα δεδομένα για το ασφαλιστικό σύστημα.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της έκθεσης «Άτλας», τον Ιανουάριο του 2025 είχαν καταγραφεί 15.896 αιτήσεις, γεγονός που δείχνει την ένταση της αύξησης μέσα σε διάστημα μόλις ενός έτους. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η συνολική εικόνα του προηγούμενου έτους, κατά το οποίο σημειώθηκε εκρηκτική αύξηση στις αιτήσεις συνταξιοδότησης, οι οποίες έφθασαν τις 225.803. Το νούμερο αυτό ξεπέρασε το προηγούμενο ρεκόρ του 2021, όταν είχαν υποβληθεί 212.151 αιτήσεις, επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για μια διαρκή και όχι συγκυριακή τάση.
Tην τελευταία πενταετία περισσότεροι από 1.036.683 εργαζόμενοι έχουν αποχωρήσει από την εργασία τους προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν
Η συνεχιζόμενη αύξηση των αιτήσεων προδιαγράφει ένα ακόμη έτος έντονων πιέσεων για το ασφαλιστικό σύστημα και ειδικότερα για τον ΕΦΚΑ, ο οποίος καλείται να ανταποκριθεί σε αυξημένο διοικητικό και οικονομικό βάρος. Ενδεικτικό του μεγέθους του φαινομένου είναι ότι την τελευταία πενταετία περισσότεροι από 1.036.683 εργαζόμενοι έχουν αποχωρήσει από την εργασία τους προκειμένου να συνταξιοδοτηθούν. Πρόκειται για έναν αριθμό που αποτυπώνει τη μαζικότητα της εξόδου και εγείρει ερωτήματα για τη μακροπρόθεσμη ισορροπία του συστήματος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εποχικότητα των αιτήσεων. Ο Σεπτέμβριος εξακολουθεί να αποτελεί τον μήνα με τον μεγαλύτερο αριθμό αποχωρήσεων, καθώς τότε συνταξιοδοτείται κυρίως μεγάλος αριθμός εκπαιδευτικών. Ακολουθούν ο Ιούλιος και ο Ιανουάριος, μήνες που επιλέγονται συχνά από μισθωτούς, καθώς συνδέονται με ευνοϊκότερες συνθήκες όσον αφορά επιδόματα και δώρα. Δεν είναι τυχαίο ότι τον Σεπτέμβριο καταγράφηκε νέο μηνιαίο ρεκόρ με 20.552 αιτήσεις, ενώ και τον Οκτώβριο τα επίπεδα παρέμειναν υψηλά, φθάνοντας τις 18.135 αιτήσεις.
Οι εκτιμήσεις των ειδικών συγκλίνουν στο ότι η αυξητική τάση θα συνεχιστεί τουλάχιστον για την επόμενη τριετία. Κομβικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραματίζει η «ωρίμανση» των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων για μια μεγάλη κατηγορία ασφαλισμένων, κυρίως όσων έχουν γεννηθεί τη δεκαετία 1955-1965. Παράλληλα, η δυνατότητα που παρέχεται πλέον στους συνταξιούχους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς σημαντικές περικοπές στη σύνταξή τους λειτουργεί ως επιπλέον κίνητρο για την επιτάχυνση της εξόδου.
Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο, δικαίωμα υποβολής αίτησης συνταξιοδότησης έχουν όσοι έχουν συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης και το 62ο έτος της ηλικίας τους, καθώς και όσοι φτάνουν το 67ο έτος ανεξαρτήτως χρόνου ασφάλισης. Το τελικό ποσό της σύνταξης προκύπτει από το άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης. Για την πλήρη εθνική σύνταξη απαιτούνται τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης, ενώ με 15 έτη χορηγείται μειωμένο ποσό.
Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τα έτη ασφάλισης και τον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 έως την ημερομηνία συνταξιοδότησης. Το ύψος της επηρεάζεται από τα ποσοστά αναπλήρωσης, τα οποία αυξάνονται όσο περισσότερα είναι τα έτη εργασίας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ασφαλιστικό σύστημα καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διασφάλιση αξιοπρεπών παροχών και στη διατήρηση της δημοσιονομικής του αντοχής, σε μια περίοδο όπου οι δημογραφικές και οικονομικές πιέσεις εντείνονται.