Σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, το πρωινό του Μεγάλου Σαββάτου σηματοδοτεί μια από τις πιο δυνατές και συμβολικές στιγμές της Ορθοδοξίας, όπου η σιωπή της Μεγάλης Εβδομάδας αρχίζει να μετατρέπεται σε προσμονή χαράς. Η Πρώτη Ανάσταση, μια τελετουργία βαθιά ριζωμένη στην εκκλησιαστική και λαϊκή παράδοση, λειτουργεί ως το πρώτο «άνοιγμα» προς το αναστάσιμο φως, προαναγγέλλοντας τη νίκη της ζωής απέναντι στον θάνατο.
Το ελπιδοφόρο μήνυμα της Ανάστασης αναμένουν σήμερα οι απανταχού ορθόδοξοι χριστιανοί. Η Μικρή Ανάσταση αποτελεί ένα ξεχωριστό στοιχείο της ορθόδοξης κληρονομιάς. Τελείται το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου και λειτουργεί ως προανάκρουσμα της μεγάλης νύχτας της Αναστάσεως, φέροντας έντονα τα χαρακτηριστικά της προεικόνισης, της μετάβασης από το πένθος στη χαρά και από τη σιωπή στη ζωή.
Ήδη από τις πρώτες πρωινές ώρες, τα πρώτα «σημάδια» της Ανάστασης έγιναν αισθητά στην Κέρκυρα, στον Ιερό Ναό της Παναγίας Φανερωμένης, γνωστό και ως Ναό των Ξένων, στο ιστορικό κέντρο της πόλης. Η λειτουργία ξεκίνησε λίγο μετά τις 6 το πρωί, με τους πολυελαίους να κινούνται έντονα και τα στασίδια να αντηχούν, ενώ το καθιερωμένο έθιμο κορυφώνεται με το σπάσιμο των μπότηδων στις 11:00.
Παρόμοιο κλίμα επικράτησε και στη Ζάκυνθο, όπου η Πρώτη Ανάσταση, γνωστή ως «Γκλόρια», συνοδεύτηκε από έντονο θόρυβο στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό. Εκεί πραγματοποιείται η αναπαράσταση του σεισμού της Καινής Διαθήκης, με νέους να χτυπούν μεταλλικά αντικείμενα, βαρέλια και τενεκέδες, προσαρμόζοντας το παλαιό έθιμο –όπου χρησιμοποιούνταν στασίδια και πήλινα αντικείμενα– στα σύγχρονα δεδομένα.
Ξεχωριστή παραμένει και η εμπειρία της Πρώτης Ανάστασης στη Χίο, όπου η τελετή αποκτά ιδιαίτερη ένταση και συναισθηματική φόρτιση. Στον Ιερό Ναό της Παναγίας Ευαγγελίστριας, ο ιερέας πατέρας Χριστοφόρος Γουρλής με τον ιδιαίτερο τρόπο του σκορπίζει δάφνες, μεταφέροντας το χαρμόσυνο μήνυμα με μοναδικό ύφος.
«Ανάστα ο Θεός, κρίνον τήν γην, ότι σύ κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις εθνέσι», έψαλε με έντονη συγκίνηση ο ιερέας, σηματοδοτώντας την κορύφωση της τελετής.
Αμέσως μετά, όπως καταγράφεται και σε σχετικό βίντεο, οι πολυέλαιοι άρχισαν να σείονται, ενώ τα σήμαντρα και τα στασίδια γέμισαν τον ναό με τον ρυθμικό παλμό των πιστών.
Ανάλογη εικόνα και στη Νάξο, όπου η Πρώτη Ανάσταση τελέστηκε με ιδιαίτερη λαμπρότητα. Στην Ιερά Μητρόπολη του νησιού, ο ναός «σείστηκε» κυριολεκτικά τη στιγμή που οι πιστοί χτυπούσαν με δύναμη τα στασίδια, δημιουργώντας έναν έντονο ήχο που αποτυπώνει το βαθύ συμβολισμό της στιγμής.
Με το άκουσμα του «Ανάστα ο Θεός, κρίνον την γην, ότι ου κατακληρονομήσεις εν πάσι τοις εθνέσι», η ατμόσφαιρα έγινε ακόμη πιο φορτισμένη, ενώ οι πολυέλαιοι κινούνταν συγχρονισμένα, αναπαριστώντας τον σεισμό που, σύμφωνα με την παράδοση, συνόδευσε την Ανάσταση.
Στη «Ρωσική Εκκλησία»
Με έναν εκκωφαντικό, παραδοσιακό θόρυβο και κλίμα μοναδικής πνευματικότητας, υποδέχθηκαν σήμερα το πρωί την Πρώτη Ανάσταση οι πιστοί στην Αγία Τριάδα, τη γνωστή «Ρωσική Εκκλησία» της οδού Φιλελλήνων.
Λίγο πριν τις 9:00, ο ναός άρχισε να δονείται από τους κρότους που προκάλεσαν τα σπασμένα «μπότια», το ρυθμικό χτύπημα των καθισμάτων και των σκευών, ενώ τα βάγια και οι επευφημίες δημιούργησαν μια μοναδική ατμόσφαιρα.
Τον χαρμόσυνο τόνο έδωσε ο προϊστάμενος του ναού, π. Συνέσιος Βικτωράτος, ο οποίος αντάλλαξε ευχές με το πολυεθνικό πλήθος —Έλληνες, Ρώσους αλλά και κάποιους τουρίστες— που κατέκλυσαν τον ναό για να βιώσουν το έθιμο. Μετά την τελετή, πολλοί έσπευσαν να μαζέψουν θραύσματα από τις στάμνες για «καλοτυχία», ενώ έξω από τον ναό οι ιερείς ευλόγησαν τα πασχαλινά αυγά και τα εδέσματα των πιστών. Για μια ακόμη χρονιά, ειδικό βάρος έδωσαν οι μαγευτικοί ήχοι της περίφημης χορωδίας της Αγίας Τριάδας.
Την ίδια ώρα, η προσοχή στρέφεται και στην άφιξη του Αγίου Φωτός, που αναμένεται το απόγευμα του Μεγάλου Σαββάτου στην Ελλάδα. Η τελετή αφής θα πραγματοποιηθεί στον Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα, υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας.
Ειδική αποστολή θα αναχωρήσει από την Ελλάδα προς το Τελ Αβίβ, με την αντιπροσωπεία να μεταφέρεται στη συνέχεια οδικώς στα Ιεροσόλυμα για την παραλαβή του Αγίου Φωτός, ενώ η επιστροφή του στην Αθήνα και η διανομή του σε όλη τη χώρα θα πραγματοποιηθεί με συντονισμένες διαδικασίες.
Ο Γιάννης Λοβέρδος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ασφαλώς τα πράγματα είναι δύσκολα. Εμείς έχουμε κάνει ό, τι είναι απαραίτητο για να γίνει κανονικά η μεταφορά, όπως και πέρσι, όπως και τα προηγούμενα χρόνια. Ενημερώσαμε τις ισραηλινές αρχές ότι το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου το πρωί στις 7 η ώρα θα ξεκινήσει το αεροπλάνο από την αεροπορική βάση στην Ελευσίνα».