Η Παγκόσμια Τράπεζα εκπέμπει νέο σήμα κινδύνου για τις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, προειδοποιώντας ότι το 2026 διαμορφώνεται ως χρονιά έντονης επιβράδυνσης εάν παραμείνουν υψηλές οι τιμές της ενέργειας λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Η ανάφλεξη του πολέμου με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου προκάλεσε σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, οδηγώντας τις τιμές σε άνοδο και αυξάνοντας το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές. Παρότι Τεχεράνη και Ουάσινγκτον συμφώνησαν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων, η αβεβαιότητα εξακολουθεί να βαραίνει τις αγορές.
Παγκόσμια Τράπεζα: Πώς η ενεργειακή κρίση αλλάζει τις προβλέψεις
Στην επικαιροποιημένη έκθεσή της, η Παγκόσμια Τράπεζα τονίζει ότι η σύγκρουση συνιστά σοβαρό κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία, με ιδιαίτερο αντίκτυπο στις χώρες της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας. Στην περιοχή περιλαμβάνονται σχεδόν δύο δεκάδες κράτη, από το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν έως την Πολωνία, τη Ρουμανία, την Αλβανία, τη Σερβία, αλλά και τη Ρωσία, την Τουρκία και την Ουκρανία.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της έκθεσης, η ανάπτυξη στην περιοχή αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 2,1% το 2026 από 2,6% το 2025. Αν εξαιρεθεί η Ρωσία, ο ρυθμός ανάπτυξης εκτιμάται οριακά υψηλότερος, στο 2,9%. Υπενθυμίζεται ότι τον Ιανουάριο η Παγκόσμια Τράπεζα προέβλεπε ανάπτυξη 2,2% για το τρέχον έτος, στοιχείο που δείχνει ότι η νέα ενεργειακή αναταραχή επιδείνωσε αισθητά τις προοπτικές.
Το ίδιο σενάριο προβλέπει μέση τιμή του Brent στα 88 έως 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στη χρονιά, με παράλληλη άνοδο στις τιμές φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Για τις περισσότερες χώρες της περιοχής, που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, αυτό σημαίνει μεγαλύτερη δημοσιονομική πίεση και επιβάρυνση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Παγκόσμια Τράπεζα: Ποιες οικονομίες πιέζονται περισσότερο
Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι οι εξαγωγείς ενέργειας μπορεί να αποκομίσουν προσωρινά οφέλη από την άνοδο των τιμών των εμπορευμάτων, όμως για τη μεγάλη πλειονότητα των χωρών της περιοχής το αποτέλεσμα θα είναι αρνητικό. Το αυξημένο κόστος ενέργειας μεταφέρεται άμεσα στην κατανάλωση, στις μεταφορές και στη συνολική οικονομική δραστηριότητα.
Για τη Ρωσία, η πρόβλεψη είναι ανάπτυξη μόλις 0,8% το 2026, από 1,0% το 2025, παρά τις υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η έκθεση υπογραμμίζει ότι, υπό το βάρος των δυτικών κυρώσεων για την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία, ο δημοσιονομικός χώρος της Μόσχας παραμένει περιορισμένος. Όπως σημειώνεται, τυχόν επιπλέον έσοδα από την ενέργεια αναμένεται να χρησιμοποιηθούν κυρίως για τον περιορισμό του ελλείμματος και όχι για νέα δαπάνη.
Η Ουκρανία, με τον πόλεμο να εισέρχεται στο πέμπτο έτος, βλέπει επίσης επιβράδυνση, με την ανάπτυξη να προβλέπεται στο 1,2% από 1,8% το 2025. Η μακροχρόνια σύγκρουση εξακολουθεί να αποδυναμώνει τις παραγωγικές δυνατότητες της χώρας και να περιορίζει τις επενδυτικές προοπτικές.
Παγκόσμια Τράπεζα: Η πίεση σε Τουρκία και Πολωνία
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αναθεώρηση για την Τουρκία, καθώς η Παγκόσμια Τράπεζα μείωσε αισθητά την πρόβλεψη ανάπτυξης εξαιτίας της ανόδου στο κόστος ενέργειας και τροφίμων, που περιορίζει την κατανάλωση. Η τουρκική οικονομία αναμένεται πλέον να αναπτυχθεί κατά 2,8%, έναντι 3,7% που προέβλεπε η ίδια έκθεση τον Ιανουάριο.
Και η Πολωνία αναμένεται να καταγράψει ηπιότερη επίδοση, με την ανάπτυξη να εκτιμάται στο 3,1%, αφού και οι δύο οικονομίες είχαν αναπτυχθεί με ρυθμό 3,6% το 2025. Το μήνυμα της Παγκόσμιας Τράπεζας είναι σαφές: η νέα ενεργειακή κρίση δεν απειλεί μόνο τις πιο ευάλωτες οικονομίες, αλλά δημιουργεί ευρύτερο κύμα επιβράδυνσης σε ολόκληρη την περιοχή.
Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι, ακόμη και αν η άνοδος στις τιμές της ενέργειας αποδειχθεί προσωρινή, οι συνέπειες για την ανάπτυξη θα είναι άμεσες και έντονες. Για τις κυβερνήσεις της Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο, καθώς θα κληθούν να διαχειριστούν