Σε νέα φάση περνά ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, μετά τις αλλαγές που προωθεί το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με βασικό άξονα την ενίσχυση της προστασίας της πρώτης κατοικίας για χιλιάδες οφειλέτες.
Η νέα ρύθμιση, που παρουσιάστηκε από τον Κυριάκο Πιερρακάκη, εισάγει μια διαφορετική προσέγγιση στον τρόπο υπολογισμού των προτάσεων ρύθμισης. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να «απομονώνει» την κύρια κατοικία του από το υπόλοιπο σύνολο της περιουσίας του, επιλέγοντας να τη διασώσει μέσω του εξωδικαστικού.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο υπολογισμός της ρύθμισης μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της πρώτης κατοικίας και στα εισοδήματα του οφειλέτη, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη άλλα ακίνητα ή περιουσιακά στοιχεία. Ο σχετικός υπολογισμός γίνεται μέσω του αλγορίθμου του μηχανισμού, ο οποίος ενεργοποιείται ανάλογα με την επιλογή του ενδιαφερόμενου.
Ως αξία της κατοικίας λαμβάνεται η υψηλότερη τιμή μεταξύ της εμπορικής αξίας που δηλώνεται από τον πιστωτή και της αξίας που προκύπτει από τον ΕΝΦΙΑ, όπως ήδη προβλέπεται στο ισχύον πλαίσιο.
Πώς προκύπτουν η μηνιαία δόση και το ύψος της διαγραφής των οφειλών
Η διαφοροποίηση αυτή έχει άμεση επίδραση στους όρους της ρύθμισης. Η μηνιαία δόση και το ύψος της διαγραφής των οφειλών προκύπτουν με βάση τη σχέση μεταξύ της αξίας της κατοικίας και του συνολικού χρέους προς τους χρηματοδοτικούς φορείς. Σε περιπτώσεις όπου η αξία της κατοικίας είναι χαμηλότερη από το συνολικό ύψος των οφειλών, δημιουργούνται μεγαλύτερα περιθώρια για «κούρεμα».
Παράλληλα, η ρύθμιση προβλέπει ότι η επιλογή προστασίας της κύριας κατοικίας συνοδεύεται από την εκποίηση των λοιπών ακινήτων. Η εκποίηση ενσωματώνεται στη σύμβαση αναδιάρθρωσης και πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικών πλειστηριασμών, με τη διαδικασία του e-auction.
Ο οφειλέτης διατηρεί τη δυνατότητα να εξετάσει την πρόταση που παράγεται από τον εξωδικαστικό μηχανισμό και να αποφασίσει αν θα την αποδεχθεί ή θα την απορρίψει. Σε περίπτωση αποδοχής, προχωρά η σύναψη της σύμβασης, η οποία περιλαμβάνει τη ρύθμιση της οφειλής για τη διάσωση της κατοικίας και τη δρομολόγηση της εκποίησης των υπόλοιπων περιουσιακών στοιχείων.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, η νέα ρύθμιση διατηρεί τη βασική λογική των προηγούμενων παρεμβάσεων για την προστασία της πρώτης κατοικίας, δηλαδή τη σταδιακή αποπληρωμή της αξίας του ακινήτου μέσω της ρύθμισης. Η διαφορά έγκειται στον πιο στοχευμένο τρόπο υπολογισμού, ο οποίος επικεντρώνεται αποκλειστικά στην κατοικία που επιλέγεται προς διάσωση.
Ένα ακόμη στοιχείο που επισημαίνεται είναι η ενσωμάτωση της εκποίησης των δευτερευόντων ακινήτων στη διαδικασία, καθώς σε πολλές περιπτώσεις τα ακίνητα αυτά παρέμεναν ανεκμετάλλευτα ή δεν μπορούσαν να πωληθούν, επηρεάζοντας την αποτελεσματικότητα των ρυθμίσεων.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην επιτάχυνση των διαδικασιών, ώστε οι οφειλέτες να μπορούν να ολοκληρώνουν πιο γρήγορα τη διαδικασία ρύθμισης και να αποκτούν σαφή εικόνα των υποχρεώσεών τους.
Η παρέμβαση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο αλλαγών στον εξωδικαστικό μηχανισμό, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας του εργαλείου και την ενίσχυση της συμμετοχής των οφειλετών. Η εφαρμογή της νέας ρύθμισης αναμένεται να εξειδικευτεί το επόμενο διάστημα, καθώς η Γενική Γραμματεία Ιδιωτικού Χρέους προχωρά στην τεχνική προσαρμογή του συστήματος, προκειμένου να υποστηρίξει τον νέο τρόπο υπολογισμού των προτάσεων.