Οι κορυφαίες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες προειδοποιούν την κυβέρνηση Τραμπ ότι η ενεργειακή κρίση που έχει προκαλέσει ο πόλεμος με το Ιράν και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ όχι μόνο δεν εκτονώνεται, αλλά κινδυνεύει να εξελιχθεί σε παρατεταμένη παγκόσμια «ασφυξία» καυσίμων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η εκτίναξη της τιμής του πετρελαίου, η απειλή για έλλειψη διυλισμένων προϊόντων και η πίεση προς τον Λευκό Οίκο να δράσει γρήγορα, με ελάχιστα όμως άμεσα διαθέσιμα «όπλα».
Τις τελευταίες ημέρες, οι CEO της Exxon Mobil, της Chevron και της ConocoPhillips πέρασαν το κατώφλι του Λευκού Οίκου για κλειστές συσκέψεις με ανώτερους αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, καθώς και με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ και τον υπουργό Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ. Το μήνυμα ήταν ωμό: με 9 έως 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως να παραμένουν «παγιδευμένα» πίσω από τα Στενά του Ορμούζ, καμία λογιστική άσκηση αύξησης της αμερικανικής παραγωγής δεν μπορεί να καλύψει το κενό και η αγορά θα παραμείνει εξαιρετικά ευάλωτη σε νέες αναταράξεις. Οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι η ήδη καταγεγραμμένη άνοδος των τιμών από τα 87 στα 99 δολάρια το βαρέλι μέσα σε λίγες ημέρες μπορεί να είναι μόνο η αρχή, εάν ενταθεί η σύγκρουση ή εάν οι κερδοσκοπικές τοποθετήσεις «φουσκώσουν» περαιτέρω την αγορά.
Η κρίση στο πετρελαιο φέρνει σε δύσκολη θέση τον Τραμπ
Στο εσωτερικό της Ουάσινγκτον, η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία, η σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν και η στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή, από την άλλη, ο φόβος ότι η εκτίναξη του πετρελαιου θα «πνίξει» καταναλωτές και επιχειρήσεις σε μια κρίσιμη συγκυρία για την αμερικανική οικονομία. Ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος αναγνωρίζει ότι οι τιμές πιθανότατα θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν και παραδέχεται ότι τα άμεσα εργαλεία παρέμβασης είναι περιορισμένα, ενώ ο Λευκός Οίκος ευελπιστεί σε μια λύση εντός εβδομάδων, όχι μηνών. Την ίδια στιγμή, το Πεντάγωνο αφήνει να εννοηθεί ότι στρατιωτικές ενέργειες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εκ νέου άνοιγμα των Στενών, σενάριο όμως που εμπεριέχει ρίσκο περαιτέρω αποσταθεροποίησης στην πιο καυτή ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Οι προειδοποιήσεις δεν περιορίζονται μόνο στο αργό πετρελαιο, αλλά επεκτείνονται και στην επάρκεια διυλισμένων προϊόντων, όπως βενζίνη και ντίζελ, με τον CEO της Exxon Ντάρεν Γουντς να υπογραμμίζει τον κίνδυνο πραγματικής έλλειψης στην αγορά. Στελέχη της βιομηχανίας μιλούν για «κρίση καυσίμων» που έχει ήδη ανάψει όλα τα κόκκινα φώτα συναγερμού, προειδοποιώντας ότι οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν αν η κατάσταση θα παραμείνει διαχειρίσιμη ή θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη περίοδο ενεργειακής ανασφάλειας για τις διεθνείς αγορές.
Παγκόσμια αγορά σε ομηρία του πετρελαιου και του Τραμπ
Η γεωοικονομική σημασία των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνά σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαιου, μετατρέπει την κρίση σε δοκιμασία για ολόκληρο το διεθνές σύστημα. Οι διαταραχές στις ροές από τον Κόλπο απειλούν να ανατινάξουν τον σχεδιασμό κεντρικών τραπεζών και κυβερνήσεων που ήδη παλεύουν με πληθωριστικές πιέσεις, ενώ η οποιαδήποτε κίνηση της Ουάσινγκτον –από την αξιοποίηση των στρατηγικών αποθεμάτων μέχρι μια διπλωματική εκτόνωση ή μια νέα στρατιωτική πρωτοβουλία– παρακολουθείται με κομμένη την ανάσα από τις αγορές. Την ίδια ώρα, αναλυτές διεθνώς επισημαίνουν ότι ένα πιθανό «άνοιγμα» άλλων πηγών, όπως η χαλάρωση κυρώσεων στη ρωσική ενέργεια, θα μπορούσε να δημιουργήσει πτωτικές πιέσεις στις τιμές, σενάριο όμως που παραμένει πολιτικά αμφιλεγόμενο, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Σε αυτό το περιβάλλον, η σχέση «πετρελαιο και Τραμπ» αναδεικνύεται σε κεντρικό άξονα της νέας ενεργειακής γεωπολιτικής: μια σχέση όπου η πολιτική επιλογή στην Ουάσινγκτον έχει άμεσο αντίκτυπο στην αντλία βενζίνης από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ευρώπη. Η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία, που άλλοτε παρουσιαζόταν ως «ασπίδα ενεργειακής αυτονομίας» των ΗΠΑ, τώρα στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα στον Λευκό Οίκο ότι χωρίς σταθερότητα στα θαλάσσια περάσματα, καμία παραγωγική έκρηξη σχιστολιθικού πετρελαίου δεν μπορεί να καθησυχάσει μια αγορά που βρίσκεται, κυριολεκτικά και μεταφορικά, στο κόκκινο.