Η Κούβα καταπολεμά μαζικές διακοπές ρεύματος και ελλείψεις ενέργειας, εντεινόμενες από τον σχεδόν ολικό αποκλεισμό πετρελαίου του Ντόναλντ Τραμπ, με εκτοξευμένες εισαγωγές ηλιακής τεχνολογίας από την Κίνα. Πέρυσι το Πεκίνο προμήθευσε 1 γιγαβάτ φωτοβολταϊκών πάνελ στην κομμουνιστική νησίδα, με υποσχέσεις για περισσότερη υποστήριξη καθώς η Αβάνα στοχεύει στο να αποκτά το 15% της ενέργειάς της από ΑΠΕ το 2026, σύμφωνα με το νέο οικονομικό-κοινωνικό της σχέδιο.
Η ετοιμοθάνατη οικονομία της Κούβας εξαρτάται βαριά από εισαγωγές πετρελαίου και ξεπερασμένο δίκτυο ηλεκτροδότησης βασισμένο σε ελάχιστη εγχώρια παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Τα κινεζικά ηλιακά έγιναν σωτηρία εν μέσω συχνών καταρρεύσεων του δικτύου, πέρυσι δύο πανεθνικά μπλακ άουτ μέσα σε μία εβδομάδα.
Ο Κουβανός ενεργειακός εμπειρογνώμονας Ricardo Torres του American University τονίζει ότι τα ηλιακά «δεν εξαρτώνται από χώρες ευάλωτες σε πίεση ΗΠΑ». Χάρη στην κινεζική τεχνολογία, η Καραϊβική νησίδα λειτουργεί 34 ηλιακά πάρκα με ισχύ 1,2GW, αύξηση 350% από το 2024, τετραπλασιάζοντας το ποσοστό ηλιακής παραγωγής στο 9% του συνόλου μέχρι τέλους πέρυσι.
Ουκρανία-Ρωσία: Κινέζικη ενεργειακή σωτηρία για Κούβα
Η Κούβα σχεδιάζει 92 ηλιακά πάρκα με 2GW μέχρι 2028. «Μέσα σε 12 μήνες εγκαταστάθηκε 1GW – μισός στόχος ήδη πέτυχε», λέει ο Euan Graham της Ember. «Είναι τεράστια ποσότητα για το σύστημα – τα 2GW θα είναι μεταμορφωτικά».
Η χρηματοδότηση παραμένει ασαφής, αλλά το σχέδιο 2026 αναφέρει δωρεάν 320MW από Κίνα. Ο πρωθυπουργός Manuel Marrero Cruz αποκάλυψε πληρωμές με κουβανικό νικέλιο. Ο Τραμπ υποσχέθηκε δασμούς σε προμηθευτές πετρελαίου για ανατροπή καθεστώτος, προκαλώντας ελλείψεις και ασιτία δεκαετιών κυρώσεων.
Πέρυσι η Ρωσία επέτρεψε ρωσικό τάνκερ να δέσει – πρώτη παράδοση μετά 3 μήνες – με τον υπουργό Sergei Tsivilyov να ανακοινώνει δεύτερο. Η κινεζική πρεσβεία κατηγόρησε ανοιχτά «αποκλεισμό ενέργειας ΗΠΑ», υποσχόμενη συνεργασία σε φωτοβολταϊκά για «ταχύτερη ενεργειακή μετάβαση».
Ο τουρισμός, βασικός συναλλαγματικός πόρος, κατέρρευσε. Η Κούβα πούλαγε φθηνό βενεζουελάνικο πετρέλαιο, αλλά οι προμήθειες σταμάτησαν μετά σύλληψη Μαδούρο. Η Κίνα εξάγαγε ηλιακά $117 εκατ. πέρυσι (από $48 εκατ. 2024), μπαταρίες $56 εκατ. (από $7,3 εκατ.).
Ρωσία-Ουκρανία: Κινεζικές επενδύσεις και προκλήσεις
Η Shanghai Electric επένδυσε $60 εκατ. στο 62MW Mariel – πρώτο ιδιωτικό ηλιακό – με βρετανική Hive Energy. «Καλύπτει 10% της ενέργειας, φθηνότερο από όλα», λέει ο CEO Giles Redpath, αλλά «δεν πληρώνουν – καταθέτουν σε κουβανικές τράπεζες χωρίς έξοδο».
Δωρεάν πάνελ για σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία από Κίνα-Βιετνάμ. Όμως ανεξάρτητο Diario de Cuba αναφέρει πάνελ 100 φορές άνω του κατώτατου μισθού – «άπιαστα», λένε Κουβανοί. Ιδιωτικοί γεννήτριες κυριαρχούν.
Η Κούβα χτίζει αιολικό με Κίνα, στοχεύοντας 24% ΑΠΕ 2030, 40% 2035, 100% 2050. Ο Torres βλέπει «αυξανόμενο μερίδιο συρρικνωμένης πίτας». Η Αβάνα διαπραγματεύεται με ΗΠΑ, δίνοντας χώρο σε ιδιωτικό τομέα, αλλά απορρίπτει ανατροπή καθεστώτος, σύμφωνα με τους Financial Times.
«Βοηθάει, αλλά είναι προσωρινό – όχι μηχανή ανάπτυξης», λέει ο Jorge Piñon του University of Texas. «Η Κούβα μπορεί να τρέξει 100% ΑΠΕ, έχει εξαιρετικά ηλιακά-αιολικά, αλλά χρειάζεται οικονομία και πληρωμές για επενδύσεις».