Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας μεγάλης ανησυχίας στις διεθνείς αγορές, καθώς τα hedge funds αυξάνουν μαζικά τα στοιχήματα πτώσης απέναντι σε ευρωπαϊκές μετοχές, εκτιμώντας ότι η περιοχή θα πληγεί πιο έντονα από τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου με το Ιράν. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι ανοιχτές γνωστοποιήσεις short θέσεων σε εισηγμένες εταιρείες στην Ευρώπη έφτασαν σχεδόν τις 12.000 μέσα στο πρώτο τρίμηνο του έτους, στο υψηλότερο επίπεδο από τότε που καθιερώθηκαν οι σχετικοί κανόνες γνωστοποίησης το 2012.
Το μέγεθος αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα 12.000 ξεχωριστές θέσεις, καθώς μπορεί να περιλαμβάνει και διαδοχικές προσαρμογές από τα ίδια funds. Παρ’ όλα αυτά, λειτουργεί ως καθαρός δείκτης της έντασης με την οποία οι επενδυτές επιλέγουν να ποντάρουν εναντίον της ευρωπαϊκής αγοράς. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ένα κλίμα αυξανόμενου σκεπτικισμού για το κατά πόσο η ήπειρος μπορεί να αντέξει ένα νέο σοβαρό ενεργειακό και πληθωριστικό σοκ.
Η βασική ανησυχία των αγορών είναι ότι η Ευρώπη, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, είναι πολύ πιο εκτεθειμένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες στις αναταράξεις που προκαλεί η σύγκρουση με το Ιράν. Ενώ η αμερικανική οικονομία διαθέτει το πλεονέκτημα του καθαρού εξαγωγέα ενέργειας, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά απειλούνται άμεσα από την άνοδο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, σε μια περίοδο όπου η ανθεκτικότητα της ανάπτυξης παραμένει εύθραυστη.
Ευρώπη και αγορές υπό πίεση
Το κλίμα αυτό αποτυπώνεται καθαρά στις τοποθετήσεις μεγάλων επενδυτικών σχημάτων. Funds όπως η AQR Capital Management και η Two Sigma Investments συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που αύξησαν αισθητά τα στοιχήματά τους κατά των ευρωπαϊκών μετοχών όσο ο πόλεμος με το Ιράν προκαλούσε κραδασμούς στις διεθνείς αγορές. Η AQR, σύμφωνα με τα στοιχεία, διαθέτει πλέον 128 γνωστοποιημένες short θέσεις σε ευρωπαϊκές εισηγμένες, έναντι 54 πριν από έναν χρόνο, ενώ η Two Sigma ανέβασε τις δικές της από μόλις 3 σε 85 στο ίδιο διάστημα.
Η άνοδος αυτή δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι όλα τα funds έχουν συνολικά αρνητική άποψη για το σύνολο της αγοράς. Σε αρκετές περιπτώσεις, τέτοιες θέσεις αποτελούν μέρος πιο σύνθετων στρατηγικών, όπου bearish στοιχήματα σε συγκεκριμένες μετοχές εξισορροπούνται από long θέσεις αλλού. Ωστόσο, η έκταση του φαινομένου αρκεί για να δείξει ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως ο αδύναμος κρίκος σε ένα περιβάλλον κρίσης.
Η αίσθηση αυτή ενισχύεται και από τις εκτιμήσεις στρατηγικών αναλυτών που θεωρούν ότι η περιοχή «δείχνει ιδανική για short σε περίοδο κρίσης». Η λογική πίσω από αυτό το επιχείρημα είναι πως οι ευρωπαϊκές μετοχές είχαν προηγουμένως επωφεληθεί από το αφήγημα της παγκόσμιας ανάπτυξης, όμως τώρα θεωρούνται οι πιο εκτεθειμένες σε μια ενεργειακή κρίση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Με άλλα λόγια, εκεί όπου πριν υπήρχε αισιοδοξία, τώρα κυριαρχεί ο φόβος ότι η άνοδος του ενεργειακού κόστους θα πιέσει τα κέρδη, την κατανάλωση και τις επενδύσεις.
Ευρώπη και ενεργειακό σοκ
Οι τιμές της ενέργειας εξηγούν σε μεγάλο βαθμό γιατί η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών. Από την έναρξη του πολέμου, το Brent έχει εκτιναχθεί κατά 50%, φτάνοντας περίπου τα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ ο ευρωπαϊκός δείκτης φυσικού αερίου TTF έχει επίσης ενισχυθεί πάνω από 50%. Οι αυξήσεις αυτές αναζωπυρώνουν τους φόβους για έναν νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων, ακριβότερης ενέργειας για τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά και τελικά ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης.
Η χρηματιστηριακή εικόνα ήδη αντανακλά αυτή την επιδείνωση. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx Europe 600 έχει υποχωρήσει περισσότερο από 5% από την έναρξη του πολέμου, διαγράφοντας σχεδόν όλα τα κέρδη που είχε καταγράψει από την αρχή της χρονιάς. Η μεταστροφή αυτή δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η ψυχολογία των αγορών όταν η γεωπολιτική ένταση συναντά τον φόβο για νέα έκρηξη στο ενεργειακό κόστος.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι εμφανίζονται οι κλάδοι που εξαρτώνται άμεσα από το κόστος καυσίμων ή από την αντοχή της κατανάλωσης. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Wizz Air, που εξελίχθηκε στην πιο shortαρισμένη μετοχή στην Ευρώπη τον περασμένο μήνα, αφού προειδοποίησε ότι ο πόλεμος με το Ιράν θα εξαφανίσει τα φετινά της κέρδη λόγω των αεροπορικών διαταραχών και των υψηλότερων τιμών καυσίμων. Το short interest στη μετοχή σχεδόν διπλασιάστηκε από την έναρξη του πολέμου, φτάνοντας το 15%, ενώ η μετοχή υποχώρησε περισσότερο από 25% στο ίδιο διάστημα. Αντίστοιχα, και η easyJet βρέθηκε στο στόχαστρο των short sellers.
Ευρώπη, Βρετανία και νέοι χαμένοι
Η πίεση δεν περιορίζεται στις αερομεταφορές. Ορισμένα funds εκτιμούν ότι ευάλωτες είναι και οι εταιρείες που εξαρτώνται από την υγεία της βρετανικής οικονομίας, η οποία θεωρείται ιδιαίτερα εκτεθειμένη στην αστάθεια επιτοκίων και στο αυξημένο κόστος ζωής. Η βρετανική Ibstock, εταιρεία παραγωγής τούβλων, δέχθηκε νέες short πιέσεις από επενδυτές όπως η Citadel και η DE Shaw, με το συνολικό short interest να ξεπερνά το 12%.
Η περίπτωση αυτή δείχνει ότι ο πόλεμος με το Ιράν δεν επηρεάζει μόνο τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις ή όσες καταναλώνουν πολύ καύσιμο, αλλά και κλάδους που είναι συνδεδεμένοι με τα επιτόκια, τις επενδύσεις σε κατοικίες και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η Ευρώπη, και ειδικά το Ηνωμένο Βασίλειο, εμφανίζεται έτσι ως εύκολος στόχος για τους short sellers, επειδή οι επενδυτές παραμένουν ήδη επιφυλακτικοί για την καταναλωτική δύναμη, το κόστος διαβίωσης και τη γενικότερη δυναμική της οικονομίας, σύμφωνα με τους Financial Times.
Την ίδια ώρα, σε ορισμένες ευρωπαϊκές μετοχές προστίθεται και ένας δεύτερος φόβος, αυτός της τεχνολογικής ανατροπής από την τεχνητή νοημοσύνη. Η Ubisoft Entertainment, γνωστή για παιχνίδια όπως το Assassin’s Creed, βρέθηκε επίσης ανάμεσα στις πιο shortαρισμένες μετοχές της περιοχής, έπειτα από αναδιάρθρωση και αναβολές ή ακυρώσεις τίτλων. Έτσι, πάνω στο ενεργειακό άγχος ήρθε να προστεθεί και η αβεβαιότητα για το ποιοι ευρωπαϊκοί όμιλοι μπορούν να επιβιώσουν στον νέο τεχνολογικό ανταγωνισμό.
Το συνολικό συμπέρασμα είναι ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζεται πλέον από ένα τμήμα της αγοράς ως η περιοχή που μπορεί να δεχθεί το πιο βαρύ πλήγμα από τη σύγκρουση με το Ιράν. Ο συνδυασμός ακριβότερης ενέργειας, επιμονής του πληθωρισμού, αυξημένων επιτοκιακών κινδύνων και αμφιβολιών για την ανάπτυξη έχει δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο τα αρνητικά στοιχήματα πολλαπλασιάζονται. Και όσο ο πόλεμος συνεχίζεται, τόσο πιο έντονα θα παραμένει το ερώτημα αν αυτή η νέα επίθεση των hedge funds είναι μια υπερβολή της στιγμής ή μια έγκαιρη προειδοποίηση για το τι έρχεται στην ευρωπαϊκή οικονομία.