Η ΕΚΤ βρίσκεται ξανά με την πλάτη στον τοίχο, καθώς ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη «πετάει» στο 2,5% τον Μάρτιο, κυρίως λόγω της ενεργειακής έκρηξης που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν και το μπλοκάρισμα των θαλάσσιων οδών.
Η εκτίναξη των τιμών καυσίμων ανατρέπει τη βολική ισορροπία γύρω από τον στόχο του 2% και ανοίγει νέο γύρο πιέσεων για μελλοντική σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής από την ΕΚΤ.
Eurostat: Πληθωρισμός – σοκ και δίλημμα για την ΕΚΤ
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, ο ετήσιος πληθωρισμός στην ευρωζώνη ανέβηκε στο 2,5% τον Μάρτιο από 1,9% τον Φεβρουάριο, καταγράφοντας το μεγαλύτερο άλμα από την ενεργειακή κρίση του 2022 και ξεπερνώντας τον στόχο της ΕΚΤ για 2%. Η αύξηση αποδίδεται σχεδόν αποκλειστικά στις τιμές ενέργειας, καθώς η ενίσχυση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου από τον πόλεμο με το Ιράν «περνάει» ταχύτατα στις αντλίες, την ώρα που ο δομικός πληθωρισμός (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα) συνεχίζει να υποχωρεί.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει οδηγήσει σε δραματική ανατίμηση των καυσίμων, με τη σχεδόν πλήρη παρεμπόδιση της ναυτιλιακής κίνησης στο Στενό του Ορμούζ να απειλεί περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αυτό μετατρέπεται σε «φόρο» πάνω στην ήδη πιεσμένη ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς η άνοδος του ενεργειακού κόστους τροφοδοτεί αλυσιδωτές αυξήσεις σε μεταφορές, τρόφιμα και υπηρεσίες.
ΕΚΤ και πληθωρισμός: ο κίνδυνος του «δεύτερου γύρου»
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ και το Διοικητικό Συμβούλιο βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα δύσκολο δίλημμα: αν και η τρέχουσα άνοδος του πληθωρισμού είναι κλασικό «πρώτο κύμα» ενεργειακού σοκ, η Τράπεζα φοβάται τις δευτερογενείς επιπτώσεις σε μισθούς και τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων. Η ΕΚΤ έχει διαμηνύσει ότι δεν θα βιαστεί να αυξήσει επιτόκια για ένα καθαρά προσφερόμενο σοκ, ωστόσο έχει προειδοποιήσει ότι θα αντιδράσει άμεσα εάν διαπιστώσει κερδοσκοπική τιμολόγηση ή επιθετικές μισθολογικές απαιτήσεις για αντιστάθμιση της απώλειας αγοραστικής δύναμης.
Οι αγορές προεξοφλούν ότι στη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου η ΕΚΤ θα διατηρήσει το βασικό επιτόκιο καταθέσεων στο 2%, όπου βρίσκεται από τον Ιούνιο, αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τουλάχιστον μίας αύξησης εντός του έτους αν η κρίση παραταθεί. Τα ίδια τα στελέχη της Τράπεζας αναγνωρίζουν ότι η αδράνεια στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, έχει αφήσει «ουλές» στις προσδοκίες, με μία ολόκληρη γενιά Ευρωπαίων να γίνεται πιο ευάλωτη στον πληθωρισμό και να αντιδρά πλέον πιο γρήγορα.
ΕΚΤ, πληθωρισμός και κυβερνήσεις: ο κίνδυνος των επιδοτήσεων
Στο τραπέζι των Βρυξελλών επιστρέφουν οι γνωστές συνταγές της κρίσης του 2022, με υπουργούς Οικονομικών να συζητούν πλαφόν στο πετρέλαιο, έκτακτες φορολογήσεις υπερκερδών και στοχευμένες επιδοτήσεις για να περιοριστεί η εκρηκτική άνοδος του ενεργειακού κόστους. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, προειδοποιεί όμως ότι οι κυβερνήσεις κινδυνεύουν να ρίξουν «λάδι στη φωτιά» του πληθωρισμού αν υπερβάλουν με οριζόντια μέτρα στήριξης, αντί να περιορίσουν τη βοήθεια στους πιο ευάλωτους, σύμφωνα με το Politico.
Η ΕΚΤ βλέπει το «πακέτο» κυβερνητικών αντιδράσεων ως κρίσιμο παράγοντα για τις επόμενες κινήσεις της, καθώς γενικευμένες επιδοτήσεις θα μπορούσαν να κρατήσουν τεχνητά ψηλά τη ζήτηση και να παγιώσουν τον υψηλότερο πληθωρισμό πολύ πέρα από το αρχικό ενεργειακό σοκ. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε νέα αρνητική εξέλιξη στο μέτωπο του Ιράν, είτε στρατιωτική κλιμάκωση είτε περαιτέρω διαταραχή των ροών από τον Περσικό Κόλπο, αυξάνει τις πιθανότητες για πιο σκληρή στάση της ΕΚΤ και πιο βαθύ «πάγωμα» της ευρωπαϊκής οικονομίας.