Η Κριστίν Λαγκάρντ φαίνεται όλο και πιο πιθανό να αποχωρήσει πρόωρα από την προεδρία της ΕΚΤ, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Ολλανδό Κλάας Κνοτ και πυροδοτώντας έντονη συζήτηση για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
Περισσότεροι από τους μισούς οικονομολόγους που συμμετείχαν σε έρευνα του Bloomberg εκτιμούν ότι η Λαγκάρντ θα εγκαταλείψει την ΕΚΤ μέσα στο 2026, πριν από τη λήξη της οκταετούς θητείας της τον Οκτώβριο του 2027, ενώ λιγότερο από το 30% πιστεύει ότι θα ολοκληρώσει κανονικά τη θητεία της. Σε περίπτωση πρόωρης εξόδου, περίπου το 57% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι ο πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, είναι ο καλύτερα τοποθετημένος για να διαδεχθεί τη Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ, ενώ αν η θητεία της ολοκληρωθεί, φαβορί εμφανίζεται ο επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος.
Η συζήτηση για το μέλλον της Λαγκάρντ φουντώνει μετά τις πληροφορίες ότι μπορεί να αποχωρήσει πριν από τις γαλλικές εκλογές, ώστε ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν να έχει κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της διαδοχής στην ΕΚΤ, με σχετική ανακοίνωση της τράπεζας αλλά και τις ίδιες τις δηλώσεις της Λαγκάρντ, ότι «βασική της γραμμή» είναι να ολοκληρώσει τη θητεία, να μην καταφέρνουν να σβήσουν τη σεναριολογία. Η πολιτική αυτή διάσταση διχάζει: άλλοι βλέπουν μια προσπάθεια να θωρακιστεί ένας «λειτουργικός ευρωπαϊκός θεσμός» από ένα πιθανό ακροδεξιό κύμα στη Γαλλία, ενώ άλλοι, ακόμη και μέσα στην ίδια την ΕΚΤ, ανησυχούν ότι η διαδικασία εργαλειοποιείται πολιτικά.
Λαγκάρντ, ΕΚΤ και κίνδυνος για την ανεξαρτησία
Σύμφωνα με την έρευνα, το 52% των οικονομολόγων θεωρεί ότι η αξιοπιστία της ΕΚΤ θα δεχθεί πλήγμα αν η Λαγκάρντ φύγει νωρίτερα, ενώ περίπου το 35% εκφράζει ανησυχία για την απώλεια ανεξαρτησίας της τράπεζας. Όπως σημειώνει η Μοντούπε Αντεγκμπέμπο της Jefferies, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η όλη υπόθεση να γυρίσει «μπούμερανγκ», τραυματίζοντας την εικόνα της ΕΚΤ χωρίς ουσιαστικό όφελος. Την ίδια στιγμή, ο Ντένις Σεν από το TU Berlin προειδοποιεί ότι μια πρόωρη αποχώρηση θα έστελνε μήνυμα ότι η ΕΚΤ δεν είναι πλήρως πολιτικά ανεξάρτητη, αν και κρίνει ακόμη πιο επικίνδυνο ένα σενάριο όπου η γαλλική ακροδεξιά θα είχε λόγο στην επιλογή του διαδόχου.
Τα τεχνικά και πολιτικά εμπόδια μόνο περιορισμένα δεν είναι. Ο Χόλγκερ Σμίεντινγκ της Berenberg επισημαίνει ότι μια νίκη του Εθνικού Συναγερμού στη Γαλλία θα μπορούσε να καθυστερήσει σημαντικά την αναζήτηση διαδόχου, αφήνοντας την ΕΚΤ χωρίς πρόεδρο σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών και οικονομικών κινδύνων – από την αμερικανική εμπορική πολιτική έως τον πόλεμο στην Ουκρανία.
«Παράθυρο» για deal πριν τις κάλπες και ο ρόλος της ΕΚΤ
Για να αποφευχθεί ένα κενό ηγεσίας, Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν τη λύση της έγκαιρης συμφωνίας για τον διάδοχο, πριν ακόμη λήξει η θητεία της Λαγκάρντ – πρακτική που έχει ήδη εφαρμοστεί στην περίπτωση της Αυστρίας για τον διοικητή της εθνικής κεντρικής τράπεζας. Η Ισπανία, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δεν αντιτίθεται στην επίσπευση του χρονοδιαγράμματος, ενώ πάνω από τα δύο τρίτα των οικονομολόγων θεωρούν πιθανό ένα σενάριο κατά το οποίο ο επόμενος πρόεδρος της ΕΚΤ θα έχει «κλειδώσει» πριν από τις γαλλικές εκλογές, με τη Λαγκάρντ να παραμένει τυπικά στη θέση της. Ωστόσο, οι μισοί εκτιμούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποδυνάμωνε τη θέση της για το υπόλοιπο της θητείας, τροφοδοτώντας την εντύπωση ότι η πραγματική εξουσία έχει ήδη μεταφερθεί στον επόμενο, όπως αναφέρει το Bloomberg.
Η Bloomberg Economics βλέπει την υπόθεση Λαγκάρντ ως μέρος μιας ευρύτερης εικόνας, όπου η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών στην Ευρώπη δοκιμάζεται – μετά και την αιφνιδιαστική αποχώρηση του Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό στη Γαλλία. Ακόμη κι αν στόχος είναι η θωράκιση της ΕΚΤ από την άμεση πολιτική ανάμιξη, η εικόνα ότι ένας κεντρικός τραπεζίτης επηρεάζει τη διαδικασία επιλογής του διαδόχου του μπορεί να διαβρώσει ακριβώς την αξιοπιστία που η ανεξαρτησία υποτίθεται ότι προστατεύει.