Ανησυχητικές διαστάσεις λαμβάνει η αύξηση των ληξιπρόθεσμων χρεών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι η πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις εντείνεται. Η εικόνα που καταγράφεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών αποτυπώνει μια πραγματικότητα όπου η ακρίβεια και οι διαδοχικές υποχρεώσεις οδηγούν σε συσσώρευση νέων χρεών.
Μόνο μέσα στο 2025, τα νέα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία άγγιξαν τα 9,97 δισ. ευρώ, σημειώνοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με τα 8,5 δισ. ευρώ του 2024 και τα 7,3 δισ. ευρώ του 2023. Η τάση αυτή δείχνει ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος των φορολογουμένων δεν καταφέρνει να καλύψει έγκαιρα τις υποχρεώσεις του, με αποτέλεσμα να διογκώνεται το συνολικό «στοκ» των οφειλών.
Συνολικά, τα χρέη προς την εφορία έχουν πλέον ξεπεράσει τα 114 δισ. ευρώ, παρά τις διαγραφές που πραγματοποιούνται κατά καιρούς σε οφειλές που θεωρούνται μη εισπράξιμες. Αφαιρώντας αυτές τις περιπτώσεις, το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο διαμορφώνεται κοντά στα 79 δισ. ευρώ, ποσό που παραμένει εξαιρετικά υψηλό.
Παρά το μέγεθος των οφειλών, μικρό είναι το ποσοστό που έχει ενταχθεί σε ρυθμίσεις. Περίπου 5,26 δισ. ευρώ βρίσκονται σε ενεργές ρυθμίσεις, γεγονός που δείχνει ότι η πλειονότητα των οφειλετών είτε δεν μπορεί είτε δεν επιλέγει να αξιοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία διευκόλυνσης. Οι ρυθμίσεις εμφανίζουν μεγαλύτερη συγκέντρωση σε οφειλές μεσαίου ύψους, κυρίως μεταξύ 10.000 και 100.000 ευρώ.
Τα φυσικά πρόσωπα τείνουν να ρυθμίζουν μικρότερα ποσά, ενώ οι επιχειρήσεις εμφανίζουν μεγαλύτερη συμμετοχή σε υψηλότερες κατηγορίες οφειλών
Η εικόνα διαφοροποιείται μεταξύ ιδιωτών και επιχειρήσεων. Τα φυσικά πρόσωπα τείνουν να ρυθμίζουν μικρότερα ποσά, ενώ οι επιχειρήσεις εμφανίζουν μεγαλύτερη συμμετοχή σε υψηλότερες κατηγορίες οφειλών. Αυτό αποτυπώνει και τις διαφορετικές αντοχές, αλλά και τις ανάγκες ρευστότητας που υπάρχουν στην αγορά.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μείωση των μικρών οφειλετών, κυρίως σε κατηγορίες χρεών έως 3.000 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή πιθανόν σχετίζεται με αλλαγές στον τρόπο αποπληρωμής ορισμένων φόρων, όπως η αύξηση των δόσεων, ωστόσο δεν αναιρεί τη συνολική επιβάρυνση που καταγράφεται.
Σε ό,τι αφορά τη σύνθεση των οφειλών, το μεγαλύτερο μέρος προέρχεται από φορολογικές υποχρεώσεις, οι οποίες ξεπερνούν τα 52 δισ. ευρώ. Ακολουθούν τα πρόστιμα και οι λοιπές επιβαρύνσεις, που όμως χαρακτηρίζονται από χαμηλή εισπραξιμότητα. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό τμήμα των χρεών δύσκολα θα επιστρέψει στα δημόσια ταμεία.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι σχεδόν το σύνολο των εισπράξεων προέρχεται από ένα περιορισμένο μέρος των οφειλών. Συγκεκριμένα, λιγότερο από το ένα τρίτο του πραγματικού χρέους αποδίδει τη συντριπτική πλειονότητα των εσόδων. Το υπόλοιπο αφορά κυρίως παλαιά ή δυσπρόσιτα χρέη, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων.
Από πλευράς φορολογικών κατηγοριών, τον μεγαλύτερο όγκο συγκεντρώνει ο ΦΠΑ, γεγονός που συνδέεται άμεσα με τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η αγορά και η κατανάλωση. Ο φόρος εισοδήματος ακολουθεί, ενώ οι φόροι στην περιουσία εμφανίζουν χαμηλότερη συμμετοχή στο συνολικό χρέος.
Παρόμοια είναι η εικόνα και στα ασφαλιστικά ταμεία. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς αυτά διαμορφώθηκαν στα 51,32 δισ. ευρώ στο τέλος του 2025, αυξημένες κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε σχέση με έναν χρόνο πριν. Η αύξηση προέρχεται τόσο από την άνοδο των βασικών οφειλών όσο και από την επιβάρυνση μέσω προσαυξήσεων και πρόσθετων τελών.
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφεται σε οφειλές άνω των 10.000 ευρώ, ενώ αντίθετα οι μικρότερες οφειλές εμφανίζουν κάμψη. Ο αριθμός των οφειλετών παραμένει υψηλός, ξεπερνώντας το 1,5 εκατομμύριο, στοιχείο που αποτυπώνει τη διάχυση του προβλήματος σε όλη την οικονομία.
Η συνολική εικόνα αναδεικνύει μια αγορά με περιορισμένη ρευστότητα και αυξημένες υποχρεώσεις. Η συσσώρευση χρεών, σε συνδυασμό με τη χαμηλή ένταξη σε ρυθμίσεις, δημιουργεί ένα περιβάλλον πίεσης τόσο για τους πολίτες όσο και για τα δημόσια έσοδα. Οι εξελίξεις αυτές καθιστούν αναγκαία την αναζήτηση πιο αποτελεσματικών λύσεων για τη διαχείριση των οφειλών και την αποκατάσταση της ισορροπίας στην οικονομία.