Το Σάββατο του Λαζάρου, μία από τις πιο ξεχωριστές ημέρες της Ορθόδοξης παράδοσης λίγο πριν από τη Μεγάλη Εβδομάδα, συνδυάζει θρησκευτική κατάνυξη με χαρούμενα λαϊκά έθιμα που διατηρούνται ζωντανά σε πολλές περιοχές της Ελλάδας.
Κεντρικό στοιχείο της ημέρας είναι τα κάλαντα του Λαζάρου, γνωστά και ως «Λαζαρικά», τα οποία τραγουδούν κυρίως παιδιά, γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι.
Οι μικροί καλαντιστές, γνωστοί ως «Λαζαράκια», αναπαριστούν μέσα από τους στίχους τους την «εκ νεκρών έγερση» του Λαζάρου, ενώ ολοκληρώνουν το τραγούδι τους με ευχές για υγεία, ευημερία και καλοτυχία στο κάθε νοικοκυριό.
Ως ανταμοιβή, οι οικοδεσπότες προσφέρουν παραδοσιακά αυγά –σύμβολο ζωής και αναγέννησης– τα οποία τα παιδιά συλλέγουν σε στολισμένα καλαθάκια. Σε ορισμένες περιοχές δίνονται επίσης γλυκίσματα, φρούτα ή και χρήματα.
Ιδιαίτερη είναι και η παρουσία των κοριτσιών σχολικής ηλικίας, που συμμετέχουν ενεργά στο έθιμο και είναι γνωστές με ονομασίες όπως «λαζαρίνες», «λαζαρίτσες» ή «λαζαρούδισσες».
Ξεχωριστή θέση κατέχουν τα Λαζαρίτικα Κάλαντα στην Κρηνίτσα Τρικάλων, τα οποία από το 2026 έχουν ενταχθεί στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.
Η τοπική παράδοση συνδυάζει τη θρησκευτική αφήγηση με στοιχεία από τη λαϊκή ζωή, με τραγούδια που αναφέρονται στον έρωτα, την αγάπη, την ομορφιά αλλά και τη ξενιτιά.
Την παραμονή του Λαζάρου, τα κορίτσια μαζεύουν αγριολούλουδα από τα χωράφια και άνθη από τους κήπους, στολίζοντας τα καλαθάκια τους. Το πρωί του Σαββάτου συγκεντρώνονται στην εκκλησία του χωριού, όπου ξεκινούν το έθιμο με το τραγούδι «Εκκλησίτσα φουντωτή…» και στη συνέχεια γυρίζουν όλα τα σπίτια, κρατώντας ζωντανή μια παράδοση αιώνων.
Ένα χαρμόσυνο μήνυμα πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα
Σε αντίθεση με το κατανυκτικό κλίμα που ακολουθεί τη Μεγάλη Εβδομάδα, το Σάββατο του Λαζάρου έχει έντονο χαρούμενο χαρακτήρα.
Η ανάσταση του Λαζάρου συμβολίζει τη νίκη της ζωής επί του θανάτου και προαναγγέλλει το κορυφαίο μήνυμα της Ανάστασης του Χριστού, δίνοντας έναν τόνο αισιοδοξίας και ελπίδας στους πιστούς.
Το έθιμο με τα Λαζαρίτικα κάλαντα παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο ζωντανά και αγαπημένα στοιχεία της ελληνικής παράδοσης, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν.
Τα κάλαντα του Λαζάρου
Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε των Βαγιών η εβδομάδα.
Ξύπνα Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μέρα σου και η χαρά σου.
Πού ήσουν Λάζαρε; Πού ήσουν κρυμμένος;
Κάτω στους νεκρούς, σαν πεθαμένος.
Δε μου φέρνετε, λίγο νεράκι,
που ‘ν’ το στόμα μου πικρό φαρμάκι.
Δε μου φέρνετε λίγο λεμόνι,
Που ‘ν’ το στόμα μου, σαν περιβόλι.
Ήρθε ο Λάζαρος, ήρθαν τα Βάγια,
ήρθε η Κυριακή που τρων’ τα ψάρια.
Σήκω Λάζαρε και μην κοιμάσαι,
ήρθε η μάνα σου από την πόλη,
σου ’φέρε χαρτί και κομπολόι.
Γράψε Θόδωρε και συ Δημήτρη,
γράψε Λεμονιά και Κυπαρίσσι.
Το κοφνάκι μου θέλει αυγά,
κι η τσεπούλα μου θέλει λεφτά.
Βάγια, Βάγια και Βαγιώ.
τρώνε ψάρι και κολιό.
Και την άλλη Κυριακή,
τρώνε το ψητό τ’ αρνί.