Ο πόλεμος στο Ιράν πυροδότησε τη μεγαλύτερη διαταραχή στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, εκτοξεύοντας τις τιμές πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και αναγκάζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη να αναζητήσουν φθηνότερες, πιο σταθερές λύσεις.
Η ηλιακή ενέργεια στην Ευρώπη επανεμφανίζεται έτσι ως «ασπίδα» απέναντι στη μεταβλητότητα, με τη ζήτηση για φωτοβολταϊκά στις στέγες να υπερδιπλασιάζεται για ορισμένους παίκτες της αγοράς από τα τέλη Φεβρουαρίου και μετά. Η ήπειρος, που ήδη αντλεί περίπου το ένα τρίτο της συνολικής της ισχύος από τον ήλιο, βλέπει την κρίση ως επιταχυντή ενός ενεργειακού μετασχηματισμού που είχε αρχίσει αλλά είχε φρενάρει.
Παρά τη σημαντική εγκατεστημένη ισχύ, οι νέες προσθήκες φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη επιβραδύνθηκαν πέρυσι για πρώτη φορά σχεδόν σε μια δεκαετία, με την οικιακή ζήτηση να υποχωρεί μετά την κατάργηση επιδοτήσεων και προγραμμάτων στήριξης.
Η νέα ενεργειακή κρίση, όμως, ξεγυμνώνει εκ νέου την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ωθώντας κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πολίτες να «τρέξουν» ξανά προς τις ΑΠΕ και ιδιαίτερα προς την ηλιακή ενέργεια. Όπως τονίζει Γερμανός χονδρέμπορος φωτοβολταϊκού εξοπλισμού, ο πόλεμος «απλώς αποκάλυψε ένα πρόβλημα που υπήρχε πάντα: την ενεργειακή εξάρτηση», προειδοποιώντας ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις «πήγαιναν κατευθείαν στην παγίδα».
Ηλιακή ενέργεια στην Ευρώπη ως εργαλείο ενεργειακής ανθεκτικότητας
Στη Γερμανία, η Solarhandel24 είδε τις καθαρές πωλήσεις της να υπερτριπλασιάζονται τον Μάρτιο, αγγίζοντας σχεδόν τα 70 εκατ. ευρώ, με την εταιρεία να περιμένει νέο τριπλασιασμό και τον Απρίλιο, ενώ σχεδιάζει αύξηση προσωπικού κατά περίπου ένα τρίτο για να καλύψει τη ζήτηση. Για να διασφαλίσει διαθεσιμότητα, έχει αποθηκεύσει περίπου μισό εκατομμύριο πάνελ, επενδύοντας επιθετικά σε αποθέματα, καθώς εκτιμά ότι οι πωλήσεις της μπορούν να φτάσουν τα 400 εκατ. ευρώ το 2026, από περίπου 250 εκατ. ευρώ πέρυσι. Παράλληλα, η Enpal κατέγραψε άνοδο παραγγελιών 30% τον Μάρτιο και 33% τον Απρίλιο, με επίκεντρο τις εγκαταστάσεις ηλιακών συστημάτων σε στέγες και με τον CEO να κάνει λόγο ευθέως για «ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα».
Η ελληνική και ευρωπαϊκή κοινή γνώμη βλέπει όλο και πιο καθαρά τη σύνδεση ανάμεσα στην άμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια: όπως η ήπειρος πρέπει να μπορεί να αμύνεται μόνη της, έτσι πρέπει και να μπορεί να παράγει μόνη της την ενέργειά της, επισημαίνει χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της Enpal. Οι πρώτες ενδείξεις από κλαδικούς φορείς στη Γερμανία και την Ολλανδία επιβεβαιώνουν την απότομη ανάκαμψη της ζήτησης για οικιακά φωτοβολταϊκά, παρότι συνολικά τα επίσημα στοιχεία εγκαταστάσεων για το σύνολο της Ευρώπης δεν έχουν ακόμη συγκεντρωθεί. Ουσιαστικά, η ηλιακή ενέργεια στην Ευρώπη αναβαθμίζεται από «πράσινη επιλογή» σε στρατηγικό εργαλείο ενεργειακής ασφάλειας για τα νοικοκυριά.
Από τα πάνελ στις ολοκληρωμένες λύσεις ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη
Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές δεν ζητούν πλέον απλώς πάνελ, αλλά ολοκληρωμένα συστήματα ηλιακής ενέργειας που περιλαμβάνουν μπαταρίες αποθήκευσης και φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων, ώστε να αποθηκεύουν την περίσσεια παραγωγή και να τη χρησιμοποιούν αργότερα. Στην Ολλανδία, η ένωση Holland Solar κάνει λόγο για άνοδο της ζήτησης για λύσεις αποθήκευσης κατά 40%-50%, ενώ μεγάλοι πάροχοι, όπως η E.ON, αναφέρουν σχεδόν διπλασιασμό των αιτημάτων πελατών για συστήματα σε στέγες σε ετήσια βάση. Αν και σχεδόν το 90% των πάνελ προέρχεται από την Κίνα, οι Ευρωπαίοι προμηθευτές προσπαθούν να κερδίσουν έδαφος, με τον κατασκευαστή inverters SMA Solar να βλέπει τη μετοχή του να ενισχύεται κατά περίπου 50% από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με το Reuters.
Το κόστος μιας τυπικής οικιακής εγκατάστασης ηλιακής ενέργειας στην Ευρώπη κυμαίνεται σήμερα μεταξύ 10.000 και 20.000 ευρώ για ένα μέσο οικογενειακό σπίτι, ποσό που πολλοί ιδιοκτήτες αντιμετωπίζουν ως επένδυση μακροπρόθεσμης προστασίας από το ασταθές κόστος του ρεύματος. Παρά τον τρέχοντα «πυρετό» ζήτησης, Κινέζοι κατασκευαστές προειδοποιούν ότι ακόμη και η πολεμική ώθηση στις ΑΠΕ δεν αρκεί για να απορροφήσει την τεράστια υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα της Κίνας, η οποία μπορεί σχεδόν να διπλασιάσει τις παγκόσμιες ανάγκες. Ωστόσο, στελέχη του κλάδου βλέπουν στη σημερινή κρίση μια βαθύτερη, δομική στροφή, με τα επαναλαμβανόμενα ενεργειακά σοκ να «δικαιώνουν» διαρκώς τον τομέα των ανανεώσιμων.