Οι φόροι «ροκανίζουν» τους μισθούς: Στο υψηλότερο επίπεδο δεκαετίας το φορολογικό βάρος στην εργασία στις χώρες του ΟΟΣΑ, με αυξημένο κόστος για εργοδότες και μικρότερο καθαρό εισόδημα για εργαζομένους.
Το 2025, ένας τυπικός άγαμος εργαζόμενος χωρίς παιδιά, με μέσο μισθό, επιβαρύνθηκε με συνολικούς φόρους που αντιστοιχούν στο 35,1% του συνολικού κόστους εργασίας, ποσοστό που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο από το 2016 και αυξημένο από το 34,9% του 2024. Στο ποσοστό αυτό περιλαμβάνονται ο φόρος εισοδήματος, οι εισφορές εργαζομένου και εργοδότη, αφαιρώντας τα όποια επιδόματα καταβάλλονται σε εργαζόμενες οικογένειες. Το λεγόμενο «φορολογικό σφήνα» –η διαφορά ανάμεσα στο συνολικό κόστος για τον εργοδότη και τον καθαρό μισθό που φτάνει στην τσέπη του εργαζομένου– αυξήθηκε σε 24 από τις 38 χώρες του ΟΟΣΑ μέσα σε ένα μόνο έτος, με το Ηνωμένο Βασίλειο να καταγράφει τη μεγαλύτερη ετήσια άνοδο. Για τα περισσότερα νοικοκυριά, συμπεριλαμβανομένων αυτών με παιδιά, η μέση φορολογική σφήνα βρέθηκε στο υψηλότερο σημείο από πριν την πανδημία.
ΟΟΣΑ: Οι φόροι στους μισθούς «εύκολη λύση» για έσοδα
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, περίπου το μισό των φορολογικών εσόδων στις οικονομίες‑μέλη προέρχεται ήδη από τη φορολόγηση της εργασίας, η οποία παραμένει στο επίκεντρο καθώς οι κυβερνήσεις αναζητούν νέο δημοσιονομικό χώρο μετά τις έκτακτες δαπάνες της πανδημίας. Όπως σημειώνει ο Alexander Pick, επικεφαλής της μονάδας φορολογικών δεδομένων στον ΟΟΣΑ, η πίεση στα δημόσια οικονομικά ωθεί πολλές κυβερνήσεις να στραφούν ακόμη περισσότερο σε φόρους πάνω στους μισθούς. Ο οικονομολόγος Riccardo Marcelli Fabiani χαρακτηρίζει τη φορολόγηση της εργασίας «εύκολη» σε σχέση με τη φορολόγηση του κεφαλαίου, επισημαίνοντας όμως ότι οι ανάγκες για μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο εντείνονται λόγω αυξημένων αμυντικών δαπανών και γηράσκοντος πληθυσμού. Την ίδια στιγμή, ο οικονομικός αντίκτυπος του πολέμου στη Μέση Ανατολή –με άνοδο τιμών και επιβράδυνση της ανάπτυξης– προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο πίεσης στα εισοδήματα και στους μισθούς.
Οι φόροι πιέζουν μισθούς και προσλήψεις
Ο ΟΟΣΑ προειδοποιεί ότι οι υψηλότεροι φόροι στην εργασία αποδυναμώνουν τα κίνητρα για εργασία και προσλήψεις, μειώνοντας τον καθαρό μισθό και αυξάνοντας το κόστος εργασίας για τις επιχειρήσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η φορολογική επιβάρυνση για έναν τυπικό άγαμο εργαζόμενο εκτινάχθηκε κατά 2,45 ποσοστιαίες μονάδες, φθάνοντας το 32,4% του κόστους εργασίας, κυρίως λόγω αύξησης των εργοδοτικών εισφορών εθνικής ασφάλισης (National Insurance) και του φαινομένου της «δημοσιονομικής ολίσθησης» (fiscal drag), όταν τα όρια και κλίμακες φόρου δεν προσαρμόζονται στον πληθωρισμό. Επιχειρήσεις και οικονομολόγοι κατηγορούν την κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ ότι, με αυτή την πολιτική, επιδεινώνει τη στασιμότητα στις προσλήψεις και αποθαρρύνει ιδιαίτερα την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας.
Αντίστοιχες αυξήσεις στη φορολογική σφήνα καταγράφονται σε Γερμανία και Ισραήλ, κυρίως λόγω υψηλότερων εισφορών κοινωνικής ασφάλισης τόσο για εργοδότες όσο και για εργαζόμενους, σε συνδυασμό και πάλι με τη δημοσιονομική ολίσθηση. Στην Εσθονία, η άνοδος ήρθε μέσα από αύξηση του συντελεστή φόρου εισοδήματος από 20% σε 22% το 2025, επιβαρύνοντας άμεσα τους μισθούς. Στον αντίποδα, 11 χώρες –μεταξύ αυτών η Ιταλία, η Αυστραλία, η Ιρλανδία και οι ΗΠΑ– είδαν τη φορολογική σφήνα να υποχωρεί, κυρίως χάρη σε μεγαλύτερες ελαφρύνσεις για μισθωτούς με μέσο εισόδημα, σύμφωνα με τους Financial Times.
Φόροι, μισθοί και οικογένειες: Ποιοι χάνουν περισσότερο
Τα νεότερα στοιχεία του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι τα νοικοκυριά με παιδιά είδαν τη φορολογική σφήνα στους μισθούς τους να αυξάνεται περισσότερο σε σχέση με τους άγαμους εργαζόμενους. Για ένα ζευγάρι με έναν εργαζόμενο στον μέσο μισθό και δύο παιδιά, η μέση επιβάρυνση αυξήθηκε σε 26,2% του κόστους εργασίας, ενισχυμένη κατά 0,46 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο. Για τα ζευγάρια με δύο εργαζόμενους, που αμφότεροι κερδίζουν τον μέσο μισθό, η φορολογική σφήνα αυξήθηκε επίσης σε 32% κατά μέσο όρο, με άνοδο 0,26 ποσοστιαίων μονάδων σε 22 χώρες του ΟΟΣΑ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες συνεχίζουν να καταγράφουν τα υψηλότερα επίπεδα φορολόγησης εργασίας για τον τυπικό άγαμο εργαζόμενο χωρίς παιδιά, με το Βέλγιο να αγγίζει φορολογική σφήνα 52,5%, τη Γερμανία 49,2% και τη Γαλλία 47,2%. Παράλληλα, ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι τα φορολογικά συστήματα έχουν γίνει πιο προοδευτικά από το 2000, με τα υψηλότερα εισοδήματα να φέρουν πλέον δυσανάλογα μεγαλύτερο φορολογικό βάρος πάνω στους μισθούς.