Η χθεσινή συνάντηση του Μαρκ Ρούτε με τον Αμερικανό πρόεδρο στο Λευκό Οίκο δεν ήταν εύκολη για τον γενικό γραμματέα της Βορειοατλαντικής συμμαχίας. Κυρίως διότι έπρεπε να γνέψει καταφατικά στην οργή του Τραμπ ο οποίος έχει μετατρέψει το ΝΑΤΟ σε πολιτικό στόχο της ρητορικής του για τον πόλεμο με το Ιράν.
«Το ΝΑΤΟ δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα», δηλώνει κατ’ επανάληψη έχοντας χαραχτηρίσει την απροθυμία των συμμάχων να βοηθήσουν «πολύ ηλίθιο λάθος» και προειδοποίησε ότι «δεν χρειάζεται να είμαστε εκεί για το ΝΑΤΟ».
Η αλήθεια είναι ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι είναι διχασμένοι τόσο μεταξύ τους όσο και με τη δημόσια στάση τους. Διότι, παρ’όλο που πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες κρατούν πολιτική απόσταση από τον πόλεμο και συνεχίζουν να πιέζουν για αποκλιμάκωση ορισμένοι συμβάλλουν στη διευκόλυνση της αμερικανικής προσπάθειας. Η Μεγάλη Βρετανία, έπειτα από κάποια καθυστέρηση, ενέκρινε τη χρήση βρετανικών βάσεων για αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυραυλικές εγκαταστάσεις που στοχεύουν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Η Ιταλία εξακολουθεί να επιτρέπει την πρόσβαση σε αμερικανικές βάσεις και τις υπερπτήσεις, αν και δηλώνει ότι οποιαδήποτε επιθετική χρήση σχετιζόμενη με το Ιράν πρέπει πρώτα να εγκρίνεται από τη Ρώμη. Ακόμη και η Γαλλία έχει επιτρέψει την παρουσία αμερικανικών αεροσκαφών σε γαλλικές βάσεις για αποστολές που υποστηρίζουν εταίρους στον Κόλπο, ενώ απαγορεύει σε αυτά τα αεροσκάφη να συμμετέχουν σε πλήγματα κατά του Ιράν.
Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε την απόφασή της να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν την Αεροπορική Βάση Λάγες στις Αζόρες. Η Γερμανία έχει διατηρήσει διαθέσιμη τη βάση Ράμσταϊν βάσει υφιστάμενων συμφωνιών, έναν ζωτικής σημασίας κόμβο των ΗΠΑ για εφοδιασμό, προβολή ισχύος και επιχειρήσεις που συνδέονται με drones πέρα από την Ευρώπη, παρότι το Βερολίνο επιμένει ότι αυτός δεν είναι πόλεμος του ΝΑΤΟ.
Η Ισπανία αποτέλεσε τη σαφή εξαίρεση. Ο αριστερός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος στο εσωτερικό του είχε πολιτικά προβλήματα, φάνηκε πρόθυμος να συγκρουστεί με τον Τραμπ ανεβάζοντας έτσι τη δημοφιλία του. Πέρυσι, η Μαδρίτη ήταν η μόνη που αρνήθηκε να δεσμευτεί στον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες 5%. Ωστόσο, όταν η Ισπανία μπλόκαρε ορισμένες διαδρομές και εγκαταστάσεις, οι πτήσεις απλώς άλλα διαδρομή.
Η Σούδα
Και η χώρα μας ασφαλώς συνέδραμε τον κόλπο της Σούδας στην Κρήτη που λειτούργησε ως επιχειρησιακό λιμάνι για το USS Gerald R. Ford, ώστε να ανεφοδιαστεί, με καύσιμα και να υποβληθεί σε επισκευές πριν το αεροπλανοφόρο μετακινηθεί στο Σπλιτ της Κροατίας για περαιτέρω συντήρηση μετά από πυρκαγιά στο πλοίο. Όλα αυτά εντάσσονται στα παράδοξα του ΝΑΤΟ και έχει διευρύνει το χάσμα μεταξύ Ουάσινγκτον και πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η Ουάσινγκτον τώρα βρίσκεται σε δύσκολη θέση και πιθανότατα χρειάζεται τόσο σημαίες όσο και δυνατότητες. Ωστόσο, έχει προκύψει ένα εντυπωσιακό χάσμα: ενώ ορισμένοι σύμμαχοι παρέχουν σιωπηρά τις δυνατότητες, υπάρχει εμφανής έλλειψη πολιτικής υποστήριξης. Γι αυτό και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ ενημέρωσε μια μία τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ότι ο Τραμπ αναμένει «συγκεκριμένες δεσμεύσεις» εντός των προσεχών ημερών για την ανάπτυξη πολεμικών πλοίων ή άλλων στρατιωτικών μέσων από την Ευρώπη, σύμφωνα με το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel, τονίζοντας ότι οι πολιτικές δεσμεύσεις, όπως αυτές που διατυπώθηκαν από την αρχή του πολέμου δεν θεωρούνται πλέον επαρκείς. Κάτι σαν τελεσίγραφο.
Οι «λίστες Τραμπ»
Σύμφωνα επίσης με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος καταρτίζει λίστες με τους Ευρωπαίους εταίρους που τον στήριξαν στον πόλεμο εναντίον του Ιράν και με εκείνους που αντιτάχθηκαν, με στόχο κατόπιν να αποσύρει αμερικανικά στρατεύματα από τις χώρες της δεύτερης λίστας. Αυτό σημαίνει απώλειες, αποχωρήσεις Αμερικανών στρατιωτών από τις ευρωαπικές ΝΑΤΟΙΚΕΣ βάσεις και εν τέλει αποδυνάμωση του ρόλου της.
Τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι κίνδυνοι από την υπερίσχυση των δημόσιων παθών και την υπονόμευση του ΝΑΤΟ συνολικά είναι πολύ υψηλοί. Η ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ θα επωμιζόταν το μεγαλύτερο κόστος, καθώς ζει υπό τη σκιά του πολέμου και δεν μπορεί να αντέξει οποιαδήποτε αποδυνάμωση του αμερικανικού ρόλου στην αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης.
Γι’ αυτό οι σύμμαχοι θα πρέπει να αποφύγουν τη ρητορική «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» και να επικεντρωθούν σε παραδείγματα συνεργασίας. Για να σώσου κυρίως το κύρος τους απέναντι στην κοινή γνώμη της Ευρώπης που θα ήθελε ένα ΝΑΤΟ δυναμικό που να παρέχει ασφάλεια.
Η Ευρώπη μπορεί να μη θέλει την πολιτική ευθύνη για έναν ακόμη πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Όμως το ΝΑΤΟ είναι ένα κομμάτι της ηπείρου το οποίο μάλιστα κοστίζει στους Ευρωπαίους φορολογούμενος αρκετά δισεκατομμύρια.