Ο πόλεμος στον Κόλπο έχει τινάξει στον αέρα την «κανονικότητα» στις αγορές ενέργειας, όμως για την Τεχεράνη ο αναβρασμός του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μετατρέπεται σε χρυσάφι. Καθώς τα στενά του Ορμούζ παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κλειστά και οι υπόλοιπες «πετρελαιο-μοναρχίες» βλέπουν τα έσοδά τους να βουλιάζουν, το ιρανικό καθεστώς καταφέρνει, με την καθοριστική βοήθεια της Κίνας, να αυξάνει τις ροές, τα κέρδη και τη γεωπολιτική του επιρροή μέσα σε ένα εκρηκτικό περιβάλλον αγορών.
Παρότι το Ιράν βρίσκεται στο επίκεντρο ενός σκληρού πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, οι εξαγωγές του εκτιμάται ότι αγγίζουν τα 2,4 – 2,8 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων την ημέρα, επίπεδα αντίστοιχα ή και υψηλότερα από πέρυσι, ενώ οι τιμές που πετυχαίνει είναι πλέον πολύ πιο κερδοφόρες. Η ιρανική μηχανή υδρογονανθράκων έχει προσαρμοστεί στις βόμβες και στις κυρώσεις, δημιουργώντας ένα αποκεντρωμένο δίκτυο ολιγαρχών, παραστρατιωτικών, εταιρειών-βιτρίνα και «σκιωδών» τραπεζών, που αφήνει τις παγκόσμιες αγορές να αγωνιούν για κάθε νέα διαταραχή στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Οι αγορές φυσικού αερίου στην εποχή του πολέμου
Οι επενδυτές σε όλο τον κόσμο παρακολουθούν με νευρικότητα, καθώς ο τρίτος πόλεμος στον Περσικό Κόλπο τροφοδοτεί ένα νέο σοκ στις τιμές ενέργειας και στις αγορές φυσικού αερίου. Το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 15% του παγκόσμιου πετρελαίου, συμπαρασύρει προς τα πάνω τα συμβόλαια πετρελαίου τύπου Brent και, μέσω της γενικευμένης ενεργειακής αναστάτωσης, αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για νέα άνοδο στο κόστος LNG για την Ευρώπη και την Ασία.
Τράπεζες και θεσμικοί επενδυτές προειδοποιούν ότι το ενεργειακό σοκ, εφόσον παραταθεί, μπορεί να τροφοδοτήσει νέο κύμα πληθωρισμού και να δοκιμάσει την αντοχή των κεντρικών τραπεζών, την ώρα που οι αγορές κεφαλαίου βρίσκονται ήδη σε κατάσταση «γνωστικής ασυμφωνίας»: από τη μία στοιχηματίζουν σε ήπια προσγείωση της οικονομίας, από την άλλη βλέπουν τις τιμές ενέργειας να ξαναγράφουν τα σενάρια για τα επιτόκια.
«Χρυσές» μπίζνες στην ενέργεια: φυσικό αέριο και αγορές υπό πολιορκία
Την ίδια στιγμή, η Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά (IRGC) αξιοποιεί την κρίση για να ενισχύσει τον έλεγχό της πάνω στην ενεργειακή αλυσίδα – από τα κοιτάσματα έως τη ναυτιλία και το παράλληλο τραπεζικό σύστημα. Η Τεχεράνη έχει στήσει ένα πολύπλοκο σύστημα με μεσάζοντες, «τεϊποτ» διυλιστήρια στην Κίνα και λογαριασμούς εμπιστεύματος σε μικρές κινεζικές τράπεζες, το οποίο επιτρέπει στα ιρανικά πετρελαϊκά και, σε δεύτερο πλάνο, στα σχέδια για εξαγωγές φυσικού αερίου να χρηματοδοτούν το πολεμικό ταμείο, παρακάμπτοντας τα δυτικά ραντάρ.
Παράλληλα, οι αποφάσεις σε Φρανκφούρτη, Ουάσιγκτον και Πεκίνο αποκτούν νέα βαρύτητα για τις αγορές ενέργειας: η Κριστίν Λαγκάρντ, επικεφαλής της ΕΚΤ, υιοθετεί ιδιαίτερα προσεκτικό τόνο απέναντι στο σοκ τιμών που προκαλεί ο πόλεμος στον Κόλπο, γνωρίζοντας ότι μια παρατεταμένη ένταση σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα μπορούσε να φρενάρει την ευρωπαϊκή οικονομία. Την ίδια ώρα, η Κίνα, που απορροφά πάνω από το 90% του ιρανικού πετρελαίου μέσω δεκάδων μικρών διυλιστηρίων, βλέπει τα περιθώρια κέρδους τους να συμπιέζονται, καθώς τα «παζάρια» για τις εκπτώσεις στα ιρανικά φορτία στενεύουν και οι εγχώριοι περιορισμοί στις τιμές καυσίμων επιβαρύνουν τις εταιρείες, σύμφωνα με το Economist.
Φυσικό αέριο: η επόμενη μεγάλη μάχη των αγορών
Σε αυτό το περιβάλλον, το φυσικό αέριο εξελίσσεται σε πεδίο στρατηγικής αναμέτρησης, καθώς η Ευρώπη προσπαθεί να θωρακιστεί μετά την κρίση της Ουκρανίας και τώρα αντιμετωπίζει έναν δεύτερο, εξίσου επικίνδυνο κλυδωνισμό από τη Μέση Ανατολή. Οι αγορές προεξοφλούν ότι οποιαδήποτε εμπλοκή υποδομών LNG στον Κόλπο ή στο Ιράκ μπορεί να εκτινάξει τα μελλοντικά συμβόλαια, αναβιώνοντας τον εφιάλτη των λογαριασμών ρεύματος και θέρμανσης για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.
Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη κοιτάζει προς Ανατολάς, επιχειρώντας να «κλειδώσει» μακροπρόθεσμες συμφωνίες για φυσικό αέριο με την Κίνα και άλλους ασιατικούς παίκτες, χρησιμοποιώντας ως διαπραγματευτικό όπλο την ικανότητά της να αντέχει σε κυρώσεις και πολεμικά πλήγματα. Αυτό το υπό διαμόρφωση μπλοκ ενέργειας, στο οποίο το Ιράν προσπαθεί να παίξει ρόλο κόμβου, ενισχύει τη γεωπολιτική του αξία αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την ευθραυστότητα των παγκόσμιων αγορών ενέργειας, καθώς κάθε νέο επεισόδιο στον Κόλπο μεταφράζεται άμεσα σε ράλι τιμών.