Διαρκής είναι η κινητικότητα αυτή την περίοδο. Την ίδια ώρα που φορείς και μικρομεσαίες εταιρείες άνω των 100 υπαλλήλων ζητούν κοπή τράπεζα για τα Επαγγελματικά Ταμεία η ασφαλιστική αγορά εγχαράσσει τη δική της πορεία.
Ήδη τα μεγέθη των υπό διαχείριση κεφαλαίων των ασφαλίσεων ζωής, αναρριχώνται το 2025 σύμφωνα με τη νέα έρευνα της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος, που αποτυπώνει ενίσχυση τόσο στα ατομικά όσο και στα ομαδικά συμβόλαια. Το συνολικό ύψος των μαθηματικών αποθεμάτων διαμορφώθηκε στα 12,62 δισ. ευρώ, έναντι 11,84 δισ. ευρώ το 2024 και 11,31 δισ. ευρώ το 2023, σημειώνοντας αύξηση 6,6% σε ετήσια βάση.
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία 14 ασφαλιστικών επιχειρήσεων, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 99,9% της συνολικής παραγωγής ασφαλίσεων ζωής. Από αυτές, πέντε δραστηριοποιούνται αποκλειστικά στις ασφαλίσεις ζωής και εννέα είναι μικτές, με παρουσία και στις ασφαλίσεις κατά ζημιών.
Τα ατομικά συμβόλαια εξακολουθούν να κυριαρχούν, καθώς τα υπό διαχείριση κεφάλαιά τους ανήλθαν στα 10,3 δισ. ευρώ το 2025, από 9,66 δισ. ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 6,7%. Το μερίδιό τους στο σύνολο διαμορφώθηκε στο 81,7%, έναντι 81,6% την προηγούμενη χρονιά. Αντίστοιχα, τα ομαδικά συμβόλαια αυξήθηκαν στα 2,32 δισ. ευρώ από 2,18 δισ. ευρώ το 2024, σημειώνοντας άνοδο 6,3%, με τη συμμετοχή τους στο σύνολο να διαμορφώνεται στο 18,3%.
Η εικόνα στο εσωτερικό των ατομικών ασφαλίσεων δείχνει σαφή μετατόπιση προς τα προϊόντα ζωής που είναι συνδεδεμένα με επενδύσεις. Τα σχετικά αποθέματα ανήλθαν στα 5,6 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένα κατά 17,8% σε σχέση με το 2024, και πλέον αντιστοιχούν στο 54,3% των ατομικών ασφαλίσεων. Αντίθετα, τα παραδοσιακά προϊόντα ζωής υποχώρησαν κατά 4,1%, στα 4,71 δισ. ευρώ, περιορίζοντας το μερίδιό τους στο 45,7%.
Αναλυτικότερα, στις ατομικές ασφαλίσεις ζωής, τα προϊόντα επιβίωσης και μικτών ασφαλίσεων παραμένουν η μεγαλύτερη κατηγορία με 3,35 δισ. ευρώ, παρά τη μείωση κατά 3,3%. Τα συνταξιοδοτικά προγράμματα σε περίοδο πληρωμής ασφαλίστρων περιορίστηκαν στα 965,7 εκατ. ευρώ, καταγράφοντας πτώση 8,7%, ενώ οι υφιστάμενοι συνταξιούχοι σε καταβολή σύνταξης αυξήθηκαν κατά 4,2%, στα 137,4 εκατ. ευρώ. Στα ισόβια συμβόλαια, τα αποθέματα παρέμειναν ουσιαστικά σταθερά, στα 248,8 εκατ. ευρώ.
Στις ομαδικές ασφαλίσεις, τη μερίδα του λέοντος εξακολουθούν να κατέχουν τα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων εισφορών, με συνολικά κεφάλαια 2,01 δισ. ευρώ και μερίδιο 86,9% στο σύνολο των ομαδικών. Από αυτά, 1,11 δισ. ευρώ αφορούν παραδοσιακά προϊόντα και 903,1 εκατ. ευρώ προϊόντα συνδεδεμένα με επενδύσεις. Τα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών αυξήθηκαν συνολικά στα 200,6 εκατ. ευρώ, ενώ οι αναβαλλόμενες παροχές και οι καταβολές σε υφιστάμενους συνταξιούχους παρέμειναν σε χαμηλότερα επίπεδα.
Η συνολική εικόνα της τριετίας 2023-2025 δείχνει ότι η αγορά ασφαλίσεων ζωής ενισχύεται σταθερά, με βασικό μοχλό τα επενδυτικά προϊόντα, τα οποία κερδίζουν όλο και μεγαλύτερο έδαφος τόσο στα ατομικά όσο και στα ομαδικά συμβόλαια.
Λύση τα Επαγγελματικά Ταμεία
Εντωμεταξύ, παρεμβάσεις για να τονωθεί η δημιουργία πολυεργοδοτικών ταμείων, για να εξισορροπήσει η σχέση με τα ομαδικά ασφαλιστήρια και να επέλθει πιο δίκαιη μεταχείριση και ως προς τη φορολογία, ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς για την περαιτέρω στήριξη του β’ πυλώνα ασφάλισης, άρα για την ουσιαστική επέκταση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ). Μάλιστα, στη δημόσια συζήτηση τέθηκε από την Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) και η ριζοσπαστική πρόταση περί υποχρεωτικής αυτόματης εγγραφής του συνόλου των εργαζομένων στην αγορά εργασίας σε Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), για ένα έτος, με δυνατότητα οικειοθελούς αποχώρησής τους μετά το διάστημα αυτό.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΕΤΕΑ δρ. Χρήστο Νούνη, «η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΙΟPA), κ. Hielkema, χαρακτήρισε μονόδρομο τις συμπληρωματικές, κεφαλαιοποιητικές συντάξεις και “κλειδί” τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), όπως επίσης και το καθεστώς αυτόματης εγγραφής των εργαζομένων σε αυτά, για τη βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών κρατικών συνταξιοδοτικών συστημάτων. Προτάσεις όπως αυτή της εισαγωγής και καθιέρωσης του συστήματος της αυτόματης εγγραφής στους φορείς Επαγγελματικής Ασφάλισης που διατυπώνονται από τα πλέον αρμόδια χείλη της προέδρου της EIOPA, δεν μπορεί παρά να αποτελούν κατευθυντήρια πυξίδα των επικείμενων εγχώριων νομοθετικών πρωτοβουλιών και δράσεων του αρμόδιου υπουργείου Εργασίας».
Παρεμβάσεις
Σε κάθε περίπτωση, οι βασικές παρεμβάσεις που ετοιμάζονται, στο νομοσχέδιο που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση έως τις αρχές του νέου έτους είναι:
Πολυεργοδοτικά Ταμεία: Ο στόχος είναι να υπάρξει ανάπτυξή τους. Γι’ αυτό εξετάζεται το ενδεχόμενο να μειωθεί το όριο των 100 εργαζομένων ώστε να δημιουργηθεί ένα τέτοιο ΤΕΑ. Άλλωστε, πάνω από το 90% των ελληνικών επιχειρήσεων είναι πολύ μικρές, με έως 10 άτομα προσωπικό.
ΤΕΑ και Ομαδικά Ασφαλιστήρια: Αναμένεται να εξισωθούν οι όροι λειτουργίας, στο πεδίο της ισονομίας που πρέπει να διέπει την αγορά. Υπάρχει το ενδεχόμενο να μειωθεί η λειτουργική δαπάνη για την έναρξη ισχύος και τη διατήρηση ενός ΤΕΑ, μέτρο που κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό ώστε να επέλθει ισορροπία ανάμεσα στους δύο τομείς.
Φορολογία: Το ισχύον φορολογικό πλαίσιο, όπως αυτό διαμορφώθηκε προς διετίας με το νόμο «Γεωργιάδη – Τσακλόγλου» (ν. 5078/23) για την επαγγελματική ασφάλιση, θεωρείται ότι δεν έχει βοηθήσει στην επέκταση των ΤΕΑ. Δεν είναι τυχαίο ότι από τον Δεκέμβριο του 2023, όταν τέθηκε σε ισχύ το θεσμικό πλαίσιο που επιβάλλει συντελεστές φορολόγησης (έως 20% για εφάπαξ, έως 10% για σύνταξη), δεν έχει δημιουργηθεί κανένα νέο Ταμείο.
Υποχρέωση αυτόματης εγγραφής σε ΤΕΑ: Πρόκειται για μία κομβικής σημασίας πρόταση που στηρίζει η ΕΛΕΤΕΑ. Στον διάλογο που έχει ξεκινήσει ήδη στο υπουργείο Εργασίας θα οδηγήσει σε ένα καινούργιο νομοσχέδιο για τη βελτίωση συνολικά του β’ πυλώνα ασφάλισης. Στόχος είναι να υπάρξει ραγδαία επέκταση της κλίμακας των επαγγελματικών συντάξεων στο εγχώριο ασφαλιστικό σύστημα. Εκτιμάται ότι η εμπειρική εξοικείωση των συμμετεχόντων με τις λειτουργίες και την προστιθέμενη αξία των συνταξιοδοτικών παροχών των Επαγγελματικών Ταμείων θα βοηθήσει ως προς αυτό.