Η Κίνα μπαίνει στην τρέχουσα κρίση πετρελαίου με ένα στρατηγικό πλεονέκτημα που έχτιζε επί χρόνια: τεράστια αποθέματα, στροφή στα ηλεκτρικά οχήματα και στενό ενεργειακό άξονα με τη Ρωσία, που την θωρακίζουν απέναντι στα σοκ από τον Περσικό Κόλπο και τον πόλεμο στο Ιράν.
Παρότι είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, το Πεκίνο έχει μειώσει την εξάρτησή του από τα στενά του Χορμούζ σε σχέση με άλλες ασιατικές οικονομίες, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα. Η ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ επένδυσε σε μια στρατηγική «ενεργειακής ασφάλειας» που συνδυάζει εσωτερική παραγωγή, ηλεκτροκίνηση και διαφοροποίηση προμηθευτών, ως απάντηση σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως «απρόβλεπτη» συμπεριφορά των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Τα τελευταία χρόνια, η Κίνα έχει χτίσει αποθέματα πετρελαίου που εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 1,2 δισ. βαρέλια, επαρκή για να καλύψουν περίπου 100 ημέρες εισαγωγών, ενώ μόνο στο πρώτο δίμηνο του 2026 οι εισαγωγές αργού αυξήθηκαν σχεδόν 16% σε σχέση με πέρυσι, ένδειξη ότι συνέχιζε να γεμίζει τις δεξαμενές πριν από την έκρηξη της σύγκρουσης με το Ιράν.
Κίνα, πετρέλαιο και το σοκ των Στενών του Ορμούζ
Η απόπειρα του Ιράν να «πνίξει» τις ροές ενέργειας μέσω των στενών του Ορμούζ, της ζωτικής διόδου που συνδέει παραγωγούς όπως η Σαουδική Αραβία με τις ασιατικές αγορές, λειτούργησε ως stress test για την κινεζική στρατηγική στο πετρέλαιο. Οι τιμές του Brent εκτινάχθηκαν αρχικά κοντά στα 120 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσουν γύρω στα 90, ενώ οι χώρες του G7 συζητούν ήδη συντονισμένη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων για να περιορίσουν την κρίση.
Παρά τη σχετική της θωράκιση, το Πεκίνο δεν μένει αλώβητο: παρατεταμένες διαταραχές μπορούν να πιέσουν την ήδη επιβραδυνόμενη οικονομία, με βιομηχανίες όπως η χημική να απειλούνται από ελλείψεις LNG και αυξημένο ενεργειακό κόστος. Η κινεζική διπλωματία επιχειρεί να ισορροπήσει, καταδικάζοντας τις επιθέσεις στο Ιράν και ζητώντας κατάπαυση του πυρός, χωρίς όμως να δείχνει πρόθεση να στηρίξει την Τεχεράνη με κάτι περισσότερο από ρητορική υποστήριξη.
Η «πράσινη» στροφή της Κίνας στο πετρέλαιο
Κεντρικός πυλώνας της στρατηγικής είναι η αντικατάσταση βενζινοκίνητων οχημάτων από ηλεκτρικά, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το πετρέλαιο και να αξιοποιηθούν τα άφθονα εγχώρια αποθέματα άνθρακα, αλλά και η αλυσίδα παραγωγής φωτοβολταϊκών και ανεμογεννητριών όπου η Κίνα κυριαρχεί. Η χώρα διαθέτει το μεγαλύτερο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, γεγονός που διευκολύνει τη διοχέτευση της παραγόμενης ενέργειας σε βιομηχανία και μεταφορές.
Παράλληλα, το Πεκίνο ενισχύει την εγχώρια παραγωγή αργού, ακόμη κι αν τα κοιτάσματά του είναι περιορισμένα και δαπανηρά στην εκμετάλλευση, γιατί η πολιτική προτεραιότητα είναι η αυτάρκεια και όχι η φθηνότερη εισαγωγή. Η ίδια λογική αυτονομίας επεκτείνεται από την ενέργεια μέχρι τη γεωργία και την υψηλή τεχνολογία, με την κινεζική ηγεσία να προτιμά να πληρώνει περισσότερο για να παράγει εντός συνόρων, παρά να εξαρτάται από εφοδιαστικές αλυσίδες που μπορούν να διαταραχθούν από κρίσεις ή κυρώσεις.
Ο άξονας Κίνα–Ρωσία και το μέλλον του κινεζικού πετρελαίου
Ένας ακόμη κρίσιμος κρίκος είναι η εμβάθυνση της ενεργειακής σχέσης με τη Ρωσία, από την οποία η Κίνα αντλεί ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο πετρελαίου και φυσικού αερίου. Σχέδια όπως ο αγωγός φυσικού αερίου Power of Siberia 2, που βρίσκεται χρόνια στο τραπέζι, αναβαθμίζονται από «στρατηγικές επιλογές» σε σχεδόν αναγκαστικές κινήσεις, καθώς η αστάθεια στη Μέση Ανατολή ωθεί το Πεκίνο να ασφαλίσει κάθε πιθανή πηγή, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η υπερβολική εξάρτηση από τη Ρωσία εγκυμονεί άλλου τύπου κινδύνους, όμως στο περιβάλλον διαρκών κρίσεων, προτεραιότητα της Κίνας είναι να διασφαλίσει ότι το πετρέλαιο, το αέριο και η ηλεκτρική ενέργεια θα συνεχίσουν να ρέουν. Ακόμη κι αν η ζήτηση πετρελαίου της χώρας φτάσει στην κορύφωσή της τα επόμενα χρόνια και μετά σταθεροποιηθεί, δεν αναμένεται να καταρρεύσει, άρα η κινεζική οικονομία θα παραμείνει εκτεθειμένη στις γεωπολιτικές αναταράξεις των πετρελαιοπαραγωγών περιοχών τουλάχιστον ως το τέλος της δεκαετίας.