Τομή για την περαιτέρω αντιμετώπιση των ανεπαρκώς ρυθμισμένων και εποπτευόμενων βραχυχρόνιων μισθώσεων, αποτελεί η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εμπλουτίσει τον υφιστάμενο Κανονισμό (Regulation) προτείνοντας σχετική νομοθετική πράξη.
Η HOTREC (Πανευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Ξενοδοχείων, Εστιατορίων και Καφέ) και η EFFAT (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Τροφίμων, Γεωργίας και Τουρισμού), χαιρετίζουν τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπληρώσει τον υφιστάμενο Κανονισμό και να προτείνει νομοθετική Πράξη για την περαιτέρω αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων ακινήτων (ΒΜΑ), στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση. Παράλληλα αναγνωρίζουν ότι οι ρυθμιστικές ανισορροπίες μεταξύ των ΒΜΑ και των παραδοσιακών παρόχων καταλυμάτων έχουν καταστεί βασικός παράγοντας στρεβλώσεων στις αγορές στέγης σε πολλές πόλεις.
Υπογραμμίζεται ότι από το 2014, οι Ευρωπαίοι Κοινωνικοί Εταίροι, HOTREC και EFFAΤ, ανταλλάσσουν τακτικά απόψεις σχετικά με τον αντίκτυπο στον ευρωπαϊκό τομέα φιλοξενίας της λεγόμενης «οικονομίας διαμοιρασμού» ή «οικονομίας πλατφορμών», στο πλαίσιο του κλαδικού κοινωνικού τους διαλόγου. Η συνεργασία αυτή οδήγησε σε κοινές δηλώσεις, οι οποίες αποτυπώνουν ένα κοινό πλαίσιο διαρκούς ανησυχίας των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων.
Είναι κοινός τόπος ότι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων έχουν εξελιχθεί σε ταχέως αναπτυσσόμενο στοιχείο του τουριστικού οικοσυστήματος. Σε περιοχές με ήδη επιβαρυμένες αγορές στέγης, αυτή η επέκταση έχει συμβάλει στη μείωση της προσφοράς μακροχρόνιων μισθώσεων και σε περαιτέρω αυξήσεις των τιμών ενοικίασης και πώλησης
Όμως παρά την αυξανόμενη επαγγελματοποίηση των ΒΜΑ, αυτές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκώς ρυθμισμένες και εποπτευόμενες. Αυτό το ρυθμιστικό κενό, σε σύγκριση με τα αυστηρότερα πλαίσια που ισχύουν για τους παραδοσιακούς παρόχους καταλυμάτων, έχει συμβάλει στην ταχεία εξάπλωσή τους και έχει δημιουργήσει μια σειρά προκλήσεων, όπως αθέμιτο ανταγωνισμό, αδήλωτη εργασία, κινδύνους ασφάλειας και προστασίας, μη δηλωθέντα φορολογικά έσοδα και φοροδιαφυγή, μη ισορροπημένη τουριστική ανάπτυξη και αυξανόμενη πίεση στις τοπικές αγορές στέγης.
Τόσο η HOTREC όσο και η EFFAT επισημαίνουν ότι οι εργαζόμενοι στον τομέα της φιλοξενίας επηρεάζονται από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την έλλειψη στέγης, γεγονός που αυξάνει την πίεση στον κλάδο, ενισχύει το κόστος διαβίωσης και περιορίζει την πρόσβαση σε κατάλληλη κατοικία κοντά στον χώρο εργασίας τους. Οι εργαζόμενοι με άτυπα ωράρια εργασίας, καθώς και οι εποχικοί και οι μετανάστες εργαζόμενοι -που αποτελούν την πλειονότητα του εργατικού δυναμικού στον τουρισμό- είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι όσον αφορά στην εξεύρεση προσιτής κατοικίας σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς.
Στο πλαίσιο αυτό, όπως προαναφέρθηκε, η HOTREC και η EFFAT χαιρετίζουν το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Στέγαση και την ανακοινωθείσα Πράξη για την Προσιτή Στέγαση, τα οποία αναγνωρίζουν τις στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και τις ρυθμιστικές ανισορροπίες μεταξύ βραχυχρόνιων μισθώσεων και ξενοδοχείων. Τα ξενοδοχεία υπόκεινται ήδη σε εκτεταμένες εθνικές υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένων των όρων εργασίας και απασχόλησης, προτύπων, κανόνων ασφάλειας και προστασίας, υποχρεώσεων φορολογικής φύσης, ευθύνης, καταγραφής επισκεπτών και προστασίας των καταναλωτών. Ένα συνεκτικό, βασισμένο σε δεδομένα και προβλέψιμο ευρωπαϊκό πλαίσιο θα πρέπει να ενδυναμώνει τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και της αυτονομίας, ώστε να υιοθετούν στοχευμένα και αναλογικά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Θέσπιση συγκρίσιμων υποχρεώσεων
Η κάλυψη του υφιστάμενου ρυθμιστικού κενού, μέσω της θέσπισης συγκρίσιμων υποχρεώσεων για τις ΒΜΑ και τα ξενοδοχεία, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης που συνδέεται με την εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Στο πλαίσιο αυτό, και επιπλέον των μέτρων που ανακοίνωσε η Επιτροπή, η HOTREC και EFFAT η καλούν τους νομοθέτες της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι η επικείμενη νομοθετική πράξη:
- Διασφαλίζει συνεπή και αποτελεσματική εφαρμογή του υφιστάμενου Κανονισμού για τις ΒΜΑ σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας επιβολής υποχρεώσεων συμμόρφωσης όπου η εφαρμογή παραμένει άνιση
- Παρακολουθεί τον αντίκτυπο των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση, χρησιμοποιώντας εναρμονισμένους δείκτες
- Εισάγει μέτρα για την επίτευξη συγκρίσιμου επιπέδου απαιτήσεων υγείας, ασφάλειας και προστασίας με εκείνες που ήδη ισχύουν για τις ρυθμιζόμενες υπηρεσίες των τουριστικών καταλυμάτων, τόσο για καταναλωτές/επισκέπτες όσο και για εργαζόμενους, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές
- Προωθεί τον θεμιτό ανταγωνισμό και αντιμετωπίζει το κοινωνικό ντάμπινγκ, διασφαλίζοντας ίση μεταχείριση ως προς τους μισθούς, τις συνθήκες εργασίας, την απασχόληση και την κοινωνική ασφάλιση, συμπεριλαμβανομένου του σεβασμού των συλλογικών δικαιωμάτων μεταξύ των εργαζομένων στη φιλοξενία που απασχολούνται από παραδοσιακούς παρόχους καταλυμάτων και εκείνων που απασχολούνται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις
- Διασφαλίζει ότι βασικές ρυθμιστικές υποχρεώσεις εφαρμόζονται τόσο στους επαγγελματίες οικοδεσπότες όσο και στους ιδιώτες, λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα και τον οικονομικό χαρακτήρα της δραστηριότητας
- Ενισχύει την επιβολή μέσω επαρκών πόρων, αποτελεσματικής πρόσβασης σε δεδομένα και σαφών αρμοδιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών πλατφορμών, ώστε:
-να προστατεύονται αποτελεσματικά οι καταναλωτές,
-να γίνονται σεβαστά και να εφαρμόζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, και
-να λειτουργούν οι υπεύθυνες επιχειρήσεις με πραγματικά ίσους όρους ανταγωνισμού.
Η HOTREC και η EFFAT πιστεύουν ακράδαντα ότι η ενσωμάτωση αυτών των στοιχείων στην επικείμενη νομοθετική πρόταση θα υποστηρίξει την υλοποίηση του Ευρωπαϊκού Σχεδίου για την Προσιτή Στέγαση, αντιμετωπίζοντας τις στρεβλώσεις της αγοράς στέγης που συνδέονται με τις ΒΜΑ. Παράλληλα, θα ενισχύσει τον θεμιτό ανταγωνισμό στην Ενιαία Αγορά, θα προστατεύσει ποιοτικές θέσεις εργασίας στον τομέα της φιλοξενίας -οι περισσότερες από τις οποίες βρίσκονται σε πολύ μικρές επιχειρήσεις- και θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Πάνω από όλα, οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι ζητούν ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης βραχυχρόνιων μισθώσεων και των παραδοσιακών παρόχων καταλυμάτων, διασφαλίζοντας ότι συγκρίσιμες δραστηριότητες υπόκεινται σε ισοδύναμους κανόνες και υποχρεώσεις.